“Əvvəl toyuq yaranıb, yoxsa yumurta?” sualı uzun illərdir ən məşhur fəlsəfi tapmacalardan biri hesab olunur. Lakin alimlər bildirirlər ki, bu sualın cavabı onun necə başa düşülməsindən asılıdır.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə “İsrael Hayom” nəşri yazıb.
Bioloji baxımdan ilk olaraq yumurta meydana gəlib. Müasir toyuqlar yaranmazdan milyonlarla il əvvəl qədim sürünənlər, dinozavrlar və ilk quşlar yumurta qoyurdular. Buna görə də yumurta vasitəsilə çoxalma mexanizmi toyuqlardan xeyli əvvəl mövcud idi.
Ancaq söhbət məhz toyuq yumurtasından gedirsə, vəziyyət fərqlidir.
Araşdırmalar göstərib ki, möhkəm yumurta qabığının formalaşması üçün OC-17 adlı xüsusi zülal lazımdır. Bu zülal yalnız toyuğun yumurtalıqlarında istehsal olunur.
OC-17 zülalı yumurta qabığını təşkil edən kalsium kristallarının yaranmasını sürətləndirir. Məhz bu proses sayəsində toyuq təxminən bir sutka ərzində tam formalaşmış yumurta yarada bilir. Bu zülal olmadan bildiyimiz sərt qabıqlı toyuq yumurtasının əmələ gəlməsi mümkün deyil.
Bu nəticə britaniyalı alimlərin yumurta qabığının formalaşma mexanizmini kompüter modelləşdirilməsi vasitəsilə araşdırdıqları tədqiqat zamanı əldə olunub. Alimlərin əsas məqsədi məşhur tapmacaya cavab vermək deyil, tibb və sənayedə tətbiq oluna biləcək kristallaşma proseslərini öyrənmək idi.
Bununla belə, tədqiqatın nəticələri yeni müzakirələrə səbəb olub.
Əgər söhbət məhz toyuq yumurtasından gedirsə, o, toyuq olmadan yarana bilməz. Çünki yumurta qabığının əmələ gəlməsi üçün zəruri olan OC-17 zülalı yalnız toyuğun orqanizmində istehsal olunur.
Araşdırmanın müəllifləri isə vurğulayırlar ki, onların məqsədi qədim tapmacaya qəti cavab vermək olmayıb. Onların fikrincə, “toyuq toyuq yumurtasından əvvəl yaranıb” nəticəsi yalnız müasir toyuq yumurtasına aiddir və yumurtanın çoxalma üsulu kimi toyuqlardan milyonlarla il əvvəl mövcud olması faktını təkzib etmir.
N.Talıblı
