Misirdə aparılan arxeoloji qazıntılar qədim dövrün monumental memarlığının formalaşmasına işıq salan yeni qiymətli tapıntılar üzə çıxarıb. Minya əyalətinin Cəbəl əl-Tayr bölgəsində tədqiqatçılar təxminən 5 min il ərzində toxunulmamış qalmış erkən sülalələr dövrünə aid iki unikal sərdabə aşkar ediblər.
Bu barədə Daily Galaxy nəşri məlumat yayıb.
Piramidalardan əvvəlki dövrün izləri
Giza piramidaları Misir sivilizasiyasının ən məşhur simvolları sayılsa da, onlar birdən-birə meydana çıxmayıb. Möhtəşəm piramidaların tikintisindən əvvəl yüzilliklər boyu mühəndislik təcrübələri aparılıb və dəfn ənənələri tədricən inkişaf edib.
Cəbəl əl-Tayrda aşkarlanan yeni sərdabələr qədim Misirdə tikinti sənətinin ilkin mərhələlərini öyrənmək üçün alimlərə mühüm məlumatlar verir.
Bu ərazi minilliklər boyu nekropol kimi istifadə olunub. Burada sülalədən əvvəlki dövrdən başlayaraq son Misir dövrünə (e.ə. 664–332-ci illər) qədər müxtəlif dəfn abidələri aşkarlanıb.
Ən qədim Misir sərdabələri təxminən e.ə. 3100-cü ildə sadə kərpic çuxurlardan ibarət idi. Zaman keçdikcə tikililər böyüyüb və mürəkkəbləşib. Birinci sülalə dövründə yüksək vəzifəli şəxslər Sakkarada yeraltı dəfn kameraları və yerüstü mastabalarla birlikdə dəfn olunurdular.
Qədim mühəndislərin bacarığı
Tədqiqatçıların diqqətini cəlb edən əsas məqamlardan biri yeni sərdabələrdən birinin e.ə. 2950-ci ilə aid Abidosdakı firon Hor-Denin monumental məzarı ilə oxşarlıq göstərməsidir. Həmin sərdabə çoxsaylı otaqları və mürəkkəb quruluşu ilə seçilir.
Qazıntılar qədim misirlilərin yüksək mühəndislik biliyinə malik olduğunu bir daha təsdiqləyib.
Aşkarlanan sərdabənin divarları aşağı hissədə daha qalın, yuxarıya doğru isə tədricən nazikləşir. Bu, tikilinin ağırlığını düzgün bölüşdürmək prinsiplərinin qədim dövrdə artıq tətbiq edildiyini göstərir.
Tikinti zamanı möhkəm daş bloklardan istifadə olunub. Daşların üzərində onların emalı zamanı işlədilən alətlərin qoyduğu oksid izləri də qorunub saxlanılıb.
Bundan başqa, divarların içərisinə taxta dayaqlar yerləşdirilib. Onların bir hissəsi müəyyən sahələri möhkəmləndirmək, digərləri isə bütün konstruksiyanın dayanıqlığını artırmaq üçün istifadə edilib.
İkinci sərdabədə də orijinal daş blokların böyük hissəsi bu günədək yaxşı vəziyyətdə qalıb.
Qədim dəfnlər və keramika nümunələri
Qazıntılar zamanı arxeoloqlar daha qədim – sülalədən əvvəlki dövrə aid insan qalıqları da aşkarlayıblar. Meyitlər bükülü vəziyyətdə bitki liflərindən hazırlanmış həsirlərə sarılmış, onların yanında isə gil qablar yerləşdirilmişdi.
Misirin Turizm və Qədim Əsərlər Nazirliyi bildirib ki, tapılan keramika nümunələrinin qara haşiyəli bəzəkləri Naqada II və Naqada III dövrlərinə tam uyğun gəlir.
Ərazidə sonrakı dövrə aid taxta tabut qalıqlarının tapılması isə bu nekropolun yüzilliklər ərzində istifadə olunduğunu təsdiqləyir.
Alimlər qazıntıların davam etdiyini və yaxın gələcəkdə burada daha mühüm tarixi kəşflərin ediləcəyinə ümid etdiklərini bildirirlər.
Nadir Talıblı
