İran və Oman arasında Hörmüz boğazından gəmiçilik fəaliyyətinin müvəqqəti bərpası ilə bağlı ilkin razılaşma əldə olunub.
Bu barədə ABŞ-ın MS Now telekanalı Yaxın Şərqdəki diplomatik mənbələrə istinadən məlumat yayıb.
Boğazda yeni naviqasiya sistemi
Məlumata görə, hazırlanmış plana əsasən, Hörmüz boğazından keçid marşrutları iki hissəyə bölünəcək. Boğaza giriş istiqamətində hərəkətə İran, çıxış istiqamətində isə Oman nəzarət edəcək. İranlı anonim rəsmi bildirib ki, ilkin mərhələdə boğazdan keçən gəmilərdən rüsum və əlavə ödənişlərin alınması nəzərdə tutulmur.
Planın Körfəz Ərəb Dövlətləri Əməkdaşlıq Şurası tərəfindən də dəstəkləndiyi bildirilir. Razılaşmanın rəsmi elanında ABŞ və BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının da iştirak edəcəyi gözlənilir. Lakin bunun nə vaxt baş verəcəyi hələ açıqlanmayıb.
ABŞ hansı şərti irəli sürür?
İlkin razılaşmaya baxmayaraq, ABŞ-ın prosesdə iştirakı hələ tam aydın deyil. ABŞ administrasiyasının nümayəndəsi bildirib ki, Vaşinqton təşəbbüsü yalnız gəmiçilik üçün tam azadlığın təmin olunması şərti ilə dəstəkləyə bilər.
ABŞ tərəfi gəmilərdən rüsum tutulmasına, məcburi razılaşdırma prosedurlarına və əlavə bürokratik icazələrə qarşı çıxır.
60 günlük fasilə planlaşdırılır
Məlumata görə, yeni müvəqqəti naviqasiya rejiminin 60 gün müddətinə tətbiqi təklif olunur.
Bu müddət ABŞ və İran arasında uzunmüddətli razılaşmanın əldə olunması və hərbi əməliyyatların dayandırılması ilə bağlı danışıqlar üçün imkan yaratmalıdır.
Beləliklə, Hörmüz boğazında gəmiçiliyin qismən bərpası yalnız nəqliyyat məsələsi deyil, həm də ABŞ-İran münasibətlərində mümkün diplomatik proses üçün mühüm addım kimi qiymətləndirilir.
Hörmüz boğazının açıq qalması dünya enerji bazarı üçün də böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki bu marşrutdan keçən neft və digər enerji daşıyıcılarının həcmi qlobal təchizat üçün mühüm rol oynayır.
