Skip to content
cropped-cropped-logo.png

Analitik İnternet Portalı

Primary Menu
  • Siyasət
  • Dünya
  • Müsahibə
  • İqtisadiyyat
  • Araşdırma
  • Gündəm
  • İdman
  • Media
  • Şou Biznes
  • Sosial
  • Redaksiya Siyasəti
Light/Dark Button
  • Maraqlı

Soğan doğrayanda niyə ağlayırıq? –

User 18 Avqust 2026 - 17:38 (Last updated: 18 Avqust 2026 - 17:20)
soqan

Soğan doğrayarkən gözlərin yaşarması demək olar ki, hər kəsə tanışdır. Maraqlıdır ki, bunun səbəbi sadəcə “soğanın kəskin qoxusu” deyil. Göz yaşarmasının arxasında kifayət qədər mürəkkəb kimyəvi proses dayanır.

ABŞ Konqres Kitabxanasının məlumatına görə, soğan kəsildikdə gözləri qıcıqlandıran syn-Propanethial-S-oxide adlı maddə yaranır. Məhz bu maddə gözün yaş vəzilərini stimullaşdıraraq göz yaşının ifrazına səbəb olur.

Proses necə başlayır?

Soğanın bütövlüyü pozulduqda, yəni bıçaqla kəsildikdə onun hüceyrələrindəki müxtəlif maddələr bir-biri ilə reaksiyaya girir.

Elmi araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, burada lachrymatory-factor synthase adlı ferment mühüm rol oynayır. Bu ferment soğandakı müəyyən kükürdlü birləşmələrin çevrilməsinə səbəb olur və nəticədə göz yaşarmasına gətirib çıxaran uçucu maddə əmələ gəlir.

Həmin maddə havaya yayılır və gözün səthinə çatır. Göz bunu qıcıqlandırıcı kimi qəbul edir və müdafiə reaksiyası başlayır: göz yaşları yaranır.

Başqa sözlə, biz soğanı doğrayarkən onunla sadəcə “mübarizə aparmırıq”. Əslində bitkinin öz müdafiə mexanizmi işə düşür.

Bəs soğan niyə belə mexanizmə malikdir?

Soğanın kəsilməsi onun üçün bir növ hüceyrə zədələnməsidir. Kükürdlü birləşmələr və fermentlərin reaksiyası nəticəsində yaranan maddələrin bitkinin zərərvericilərinə qarşı müdafiə mexanizmlərindən biri olduğu düşünülür. Elmi mənbələr bunu bitkinin kimyəvi müdafiə sisteminin nümunəsi kimi izah edir.

Yəni mətbəxdə göz yaşına səbəb olan proses əslində bitkinin milyonlarla il ərzində formalaşmış müdafiə mexanizminin nəticəsidir.

Niyə bəzən bir soğan çox, digəri az ağladır?

Bütün soğanlar eyni miqdarda qıcıqlandırıcı maddə yaratmır. Soğanın tərkibi, sortu və yetişdirilmə şəraiti fərqlənə bilər. Buna görə bir soğanı doğrayarkən gözlər güclü yaşara, digərində isə bu təsir daha zəif ola bilər.

Soğanın temperaturu və saxlanma şəraiti də kəsilərkən baş verən proseslərə təsir göstərə bilər.

Soyuducu kömək edə bilərmi?

Soğanı kəsməzdən əvvəl soyutmaqla uçucu maddələrin yaranması və yayılması prosesinin müəyyən qədər zəiflədilməsi mümkündür. Bundan əlavə, iti bıçaqla işləmək də hüceyrələrin daha az əzilməsinə kömək edir.

Lakin əsas fakt dəyişmir: soğan bizi qəsdən ağlatmır, gözlərimiz onun yaratdığı kimyəvi qıcıqlandırıcıya qarşı müdafiə reaksiyası verir.

Növbəti dəfə soğan doğrayarkən gözləriniz yaşarsa, bunu sadəcə mətbəx narahatlığı kimi yox, kiçik bir kimya təcrübəsi kimi düşünmək olar.

AzPost.az

Post navigation

Previous: Azərbaycanda ərzaq bahalaşması sürətlənir –
Next: İran və Türkiyə Hörmüz boğazını müzakirə etdi –

Oxşar xəbərlər

mahni oxumaq
  • Maraqlı

İnsanlar niyə eyni mahnıya dəfələrlə qulaq asır? – Alimlər 5 səbəbi açıqladı

User 17 Noyabr 2026 - 09:50
burcler
  • Maraqlı

Sevgi, pul və iş -17 noyabrda bürcləri nələr gözləyir?

User 17 Noyabr 2026 - 09:30
usutme
  • Maraqlı

Yaşlı insanlar niyə daha çox üşüyür? – araşdırma

User 16 Noyabr 2026 - 23:51

xƏBƏR

Qətl
  • Kriminal

Şəmkirdə kişi qadını öldürüb intihar etdi – hadisənin təfərrüatları açıqlandı

User 17 Noyabr 2026 - 09:55
Şəmkir rayonunun Varlı Həyat kəndində iki nəfərin ölümü ilə nəticələnən hadisənin bəzi təfərrüatları məlum olub. APA-nın məlumatına...
Read more about Şəmkirdə kişi qadını öldürüb intihar etdi – hadisənin təfərrüatları açıqlandı
İnsanlar niyə eyni mahnıya dəfələrlə qulaq asır? – Alimlər 5 səbəbi açıqladı mahni oxumaq
  • Maraqlı

İnsanlar niyə eyni mahnıya dəfələrlə qulaq asır? – Alimlər 5 səbəbi açıqladı

User 17 Noyabr 2026 - 09:50
İranla müharibə yenidən alovlana bilər – Trampın qarşısında 3 ssenari var Tramp
  • Dünya

İranla müharibə yenidən alovlana bilər – Trampın qarşısında 3 ssenari var

User 17 Noyabr 2026 - 09:40
Bu günə olan valyuta məzənnələri valyuta
  • Sosial

Bu günə olan valyuta məzənnələri

User 17 Noyabr 2026 - 09:35
Sevgi, pul və iş -17 noyabrda bürcləri nələr gözləyir? burcler
  • Maraqlı

Sevgi, pul və iş -17 noyabrda bürcləri nələr gözləyir?

User 17 Noyabr 2026 - 09:30
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
Copyright © Bütün hüquqlar qorunur | ReviewNews by AF themes.