Soyqırımda təqsirli bilinərək ömürlük həbs cəzasına məhkum edilmiş bosniyalı serblərin keçmiş ordu komandanı Ratko Mladiç Belqradda böyük izdihamın iştirakı ilə dəfn edilib.
Mərasimdə hərbi ehtiram göstərilməsi Brüsselin sərt reaksiyasına səbəb olub və Serbiyanın Avropa İttifaqına üzvlük perspektivini yenidən gündəmə gətirib.
Avqustun sonunda 84 yaşında Haaqa həbsxanasında vəfat edən Mladiç Belqradda dəfn olunub. Onu son mənzilə yola salanlar arasında hökumət üzvləri də olub.
Onun tabutu Müqəddəs Luka kilsəsində hərbi papağı, qılıncı və mükafatlarının yanında qoyulub. Tabutun yanında hərbçilər fəxri qarovul çəkib. Dəfn mərasimindən sonra tabut qəbiristanlığa aparılıb və Mladiç üç yaylım atəşi ilə torpağa tapşırılıb.
Rəsmi olaraq dəfn dövlət mərasimi sayılmayıb. Lakin mərasimin miqyası və təhlükəsizlik qüvvələrinin iştirakı onu faktiki olaraq dövlət dəfni görüntüsünə gətirib.
Vida mərasiminə Serbiya Prezidenti Aleksandar Vuçiçin oğlu Daniil Vuçiç və Rusiyanın Serbiyadakı səfiri də qatılıb. Prezidentin özü isə mərasimdə iştirak etməyib.
Brüssel niyə narazıdır?
Mladiçin hərbi ehtiramla dəfn edilməsi Avropadan gələn sərt tənqidlərlə üst-üstə düşüb. Avropa Komissiyasının genişlənmə məsələləri üzrə komissarı Marta Kos Serbiyaya səfərini ləğv edib. O, Mladiçin qəhrəmanlaşdırılmasının Avropa dəyərləri ilə uyğun olmadığını bildirib.
Kos xatırladıb ki, Avropa İttifaqına üzvlük yolu keçmişə obyektiv yanaşmağı və müharibə cinayətlərinin qurbanlarına hörmət göstərməyi tələb edir.
Avropa İttifaqının nümayəndəsi də bildirib ki, müharibə cinayətlərində məhkum edilmiş şəxslərin qəhrəmanlaşdırılmasının nə Aİ-də, nə də namizəd ölkələrdə yeri var.
Avropa Şurasının insan hüquqları üzrə komissarı Maykl O’Flaherti də tənqidlərə qoşularaq hakimiyyət orqanlarını məhkum edilmiş hərbi cinayətkarların qəhrəmanlaşdırılmasına qarşı mübarizə aparmağa çağırıb.
Serbiya 2014-cü ildən Avropa İttifaqına üzvlüklə bağlı danışıqlar aparır. Lakin son illərdə bu proses ciddi şəkildə ləngiyib. Mladiçin dəfni isə Belqradla Brüssel arasında münasibətlərdə yeni problem yaradıb.
Qonşu Xorvatiya da Serbiyanın Avropa perspektivləri ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Ölkənin Baş naziri Andrej Plenkoviç Mladiçin qəhrəmanlaşdırılmasının Serbiyanın Aİ-yə üzvlük şanslarına zərər vura biləcəyini deyib.
“Bu, onların öz əlləri ilə Avropa İttifaqının qapılarını bağlamasına bənzəyər”, – Plenkoviç bildirib.
Mladiç nəyə görə məhkum edilmişdi?
Mətbuatda “Bosniya qəssabı” adlandırılan Ratko Mladiç 1992-1995-ci illərdə Bosniya müharibəsi zamanı bosniyalı serblərin əsas hərbi komandirlərindən biri olub.
2017-ci ildə keçmiş Yuqoslaviya üzrə Beynəlxalq Tribunal onu soyqırım, insanlıq əleyhinə cinayətlər və müharibə cinayətlərində təqsirli bilib və ömürlük həbs cəzasına məhkum edib.
Mladiçə, xüsusilə, 1995-ci ildə Srebrenitsada təxminən 8 min bosniyalı müsəlman kişi və oğlanın öldürülməsində roluna görə ittiham irəli sürülüb.
O, həmçinin 1460 gün davam edən Sarayevo mühasirəsində əsas rollardan birini oynamaqda təqsirli bilinib. Şəhərin atəşə tutulması və snayper hücumları nəticəsində 10 mindən çox insan həyatını itirib.
Bosniya və Herseqovinada 1992-1995-ci illərdə gedən müharibə ümumilikdə təxminən 100 min insanın ölümünə, 2 milyondan çox insanın isə evindən didərgin düşməsinə səbəb olub.
Ratko Mladiç BMT-nin Haaqadakı həbsxanasında 84 yaşında vəfat edib. O, ömürlük həbs cəzasının yalnız 15 ilini çəkə bilib.
