İran və Oman arasında Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin təşkili ilə bağlı razılaşma əldə olunub. Lakin bu anlaşma Hörmüz boğazının açılması demək deyil.
İranın “Mehr” agentliyinə danışan məlumatlı mənbənin sözlərinə görə, razılaşmanın yaxın vaxtlarda Fars körfəzi ölkələrinin xarici işlər nazirlərinin iştirakı ilə elan edilməsi planlaşdırılır.
Azpost.info bildirir ki, APA-nın Tehran bürosunun məlumatına görə, anlaşma yalnız İran və Oman arasında əldə olunub. Digər Fars körfəzi ölkələri və İraqın nümayəndələri isə yeni gəmiçilik marşrutunun detalları ilə tanış olmaq və buna etiraz etmədiklərini nümayiş etdirmək məqsədilə toplantıda iştirak edəcəklər.
Yeni marşrut necə olacaq?
Razılaşmaya əsasən, Hörmüz boğazından giriş və çıxış üçün yeni marşrutlar müəyyənləşdiriləcək.
Mənbə bildirib ki, Fars körfəzinə giriş marşrutu tamamilə İranın ərazi sularından keçəcək. Körfəzdən çıxış marşrutunun isə bir hissəsi İranın ərazi sularında yerləşəcək.
Bu marşrut üzrə gəmi hərəkəti İranın müəyyən etdiyi qaydalar əsasında həyata keçiriləcək.
Yeni marşrutun tətbiqindən sonra ABŞ-ın açılmasında israr etdiyi və son gərginliyin əsas səbəblərindən biri hesab olunan cənub marşrutunun bağlanacağı bildirilir.
Hörmüz boğazı açılmayacaq
Mənbə xüsusi olaraq vurğulayıb ki, İran və Oman arasında əldə olunan anlaşma Hörmüz boğazının dərhal açılması anlamına gəlmir.
İran boğazın açılması ilə bağlı yeddi şərtini vasitəçilər vasitəsilə ABŞ tərəfinə çatdırıb.
Məlumata görə, İranın ali hakimiyyət orqanları tərəfindən təsdiqlənən həmin şərtlər yerinə yetirilməyənədək Hörmüz boğazı bağlı qalacaq.
Beləliklə, Tehran və Maskat arasında əldə olunan razılaşma daha çox boğazın açılması halında gəmilərin hansı marşrutla və hansı qaydalarla hərəkət edəcəyini müəyyənləşdirir.
İran nəzarəti özündə saxlayır
Mənbənin sözlərinə görə, razılaşma İranın Hörmüz boğazı üzərində suverenliyini həyata keçirməsi baxımından mühüm addımdır.
İran və Omanla yanaşı, Fars körfəzi sahilində yerləşən digər ölkələrin və İraqın iştirakı ilə toplantının keçirilməsi nəzərdə tutulur.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai də sentyabrın 11-də Omanda İran, İraq və digər Körfəz ölkələrinin iştirakı ilə regional toplantının keçiriləcəyini açıqlayıb. O, görüşdə İran-Oman danışıqlarının nəticələrinin, o cümlədən Hörmüz boğazında müvəqqəti gəmiçilik marşrutlarının müzakirə ediləcəyini bildirib.
Boğazın açılması ABŞ-dan asılıdır
Məlumata görə, Hörmüz boğazının tam açılıb-açılmaması ABŞ-ın İranın irəli sürdüyü yeddi şərtin yerinə yetirilməsi istiqamətində atacağı addımlardan asılı olacaq.
Bu səbəbdən hazırkı anlaşmanı “Hörmüz açıldı” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.
Əksinə, razılaşma boğazın açılması ehtimalı yaranacağı təqdirdə gəmiçiliyin yeni marşrut üzrə təşkilinə hazırlıq kimi qiymətləndirilir.
Hörmüz boğazında müvəqqəti təhlükəsiz marşrutla bağlı İran və Oman danışıqlarının yekun mərhələyə çatdığı barədə İran XİN daha əvvəl də məlumat vermişdi.
