Səhər yuxudan oyandıqdan sonra gözlərin altında yaranan şişkinlik əksər hallarda müvəqqəti olur və gün ərzində tədricən azalır. Lakin üz mütəmadi olaraq şişirsə, göz altındakı “torbalar” uzun müddət keçmirsə və ya əvvəlkindən daha nəzərəçarpan hal alırsa, səbəb yalnız yuxusuzluq və ya gec saatlarda yemək olmaya bilər.
Yuxu zamanı insan bir neçə saat üfüqi vəziyyətdə qalır və bu zaman maye toxumalarda yenidən paylanır. Göz ətrafındakı dəri nazik olduğundan bu dəyişikliklər həmin nahiyədə daha aydın görünür. Buna görə də yüngül şişkinlik səhər saatlarında daha çox nəzərə çarpır.
Göz altında torbalar niyə yaranır?
Ən sadə səbəblərdən biri əvvəlki gün çox duzlu qidaların qəbul edilməsidir. Duzun tərkibindəki natrium orqanizmdə mayenin saxlanmasına səbəb ola bilər. Buna görə də duzlu axşam yeməyindən sonra səhər şişkinlik daha nəzərəçarpan görünə bilər.
Yuxusuzluq, alkoqol qəbulu, allergiya və irsi xüsusiyyətlər də rol oynaya bilər.
Yaş artdıqca göz ətrafındakı toxumalar zəifləyir. Piy toxumasının irəliyə doğru yerdəyişməsi də göz altındakı torbaların daha aydın görünməsinə səbəb ola bilər.
Yatarkən başın vəziyyəti də səhər şişkinliyinə təsir göstərə bilər. Başın bir qədər yuxarıda olması bəzi insanlarda göz ətrafında maye toplanmasını azalda bilər. Lakin bunun üçün narahat vəziyyətdə yatmaq tövsiyə edilmir – normal və keyfiyyətli yuxu daha vacibdir.
Nə zaman sağlamlıq problemi düşünülməlidir?
Əsas narahatlıq doğuran məqam səhər yüngül şişkinliyin yaranması deyil, onun xarakterinin dəyişməsidir.
Uzun müddət davam edən və ya qəfil güclənən şişkinlik bəzi böyrək xəstəlikləri, qalxanabənzər vəz problemləri və orqanizmdə maye saxlanılması ilə əlaqəli vəziyyətlər zamanı müşahidə oluna bilər.
Allergiya da göz qapaqlarında şişkinliyə səbəb ola bilər. Bu zaman adətən qaşınma, göz yaşarması, gözlərdə qızartı və ya burun axması kimi digər əlamətlər də müşahidə olunur.
Ürək çatışmazlığı zamanı da orqanizmdə maye toplana bilər. Lakin bu halda şişkinlik adətən yalnız göz ətrafı ilə məhdudlaşmır. Ayaqlarda ödem, nəfəs darlığı və əvvəlki fiziki fəaliyyət zamanı daha tez yorulma kimi əlamətlər də ortaya çıxa bilər.
Bu səbəbdən yalnız göz qapaqlarının görünüşünə əsasən özünə diaqnoz qoymaq düzgün deyil.
Evdə nə etmək olar?
Şişkinlik əsasən səhərlər yaranır və qısa müddətdə azalırsa, ilk növbədə sadə amillərə diqqət yetirmək olar:
-axşam qəbul edilən duzun miqdarı;
-alkoqol istifadəsi;
-yuxunun müddəti;
-mümkün allergenlər.
Sərin kompres göz ətrafındakı şişkinliyi müvəqqəti azaltmağa kömək edə bilər. Tərkibində kofein olan bəzi kosmetik vasitələr də səthi damarlara təsir göstərərək ödemi qısa müddətə daha az nəzərəçarpan edə bilər. Lakin bu vasitələr problemin səbəbini aradan qaldırmır.
Həmçinin hər kəs üçün “gündə mütləq 2 litr su içmək lazımdır” qaydası doğru deyil. Mayeyə olan ehtiyac insanın çəkisindən, qidalanmasından, fiziki aktivliyindən, hava şəraitindən, sağlamlıq vəziyyətindən və digər amillərdən asılıdır.
Bu hallarda diqqətli olmaq lazımdır
Göz altındakı torbalar qəfil yaranıbsa, uzun müddət davam edirsə və ya bədənin digər nahiyələrində şişkinlik, nəfəs darlığı, sidik ifrazında dəyişiklik, ağrı və ya ümumi vəziyyətin ciddi pisləşməsi ilə müşayiət olunursa, səbəbi müəyyənləşdirmək üçün həkimə müraciət etmək lazımdır.
Belə hallarda problemi yalnız kosmetik vasitələrlə gizlətmək əvəzinə, onun əsas səbəbini araşdırmaq daha doğrudur.
Sunay Aydın
