Yuxu
Doyumlu nahar və ya şam yeməyindən sonra insanın gözünün yumulması əksər hallarda normal fizioloji reaksiyadır. Lakin yeməkdən sonra yaranan güclü halsızlıq davamlı xarakter daşıyırsa və hətta az miqdarda qidadan sonra belə təkrarlanırsa, bu, diqqət tələb edən əlamət ola bilər.
Gastroenteroloq Aşkan Fərhadi “Everyday Health”ə açıqlamasında yeməkdən sonra yuxululuğun səbəblərindən danışıb.
Niyə yeməkdən sonra yuxu gəlir?
Həzm prosesi zamanı qan dövranı həzm sistemində daha aktiv olur. Orqanizm qidanın parçalanması və mənimsənilməsi üçün enerji sərf edir. Bu zaman insanda rahatlıq və yuxululuq hissi yarana bilər.
Yeməkdən sonra yuxululuğu artıran bir sıra gündəlik səbəblər də var.
Böyük porsiyalar. Çox miqdarda qida qəbul etdikdə həzm sisteminin yükü artır və halsızlıq daha çox hiss oluna bilər.
Zülal və karbohidratların çoxluğu. Ət, süd məhsulları, makaron, ağ çörək və şirniyyat kimi məhsulların çox miqdarda qəbul edilməsi bəzi insanlarda yeməkdən sonra yuxululuğu gücləndirə bilər.
Yuxusuzluq. Gecə kifayət qədər yatmayan insanlarda yeməkdən sonra yaranan adi yorğunluq daha qabarıq hiss edilə bilər.
Həkim daha kiçik porsiyalarla, lakin gün ərzində daha tez-tez qidalanmağı, tərəvəz və paxlalılara üstünlük verməyi və gecə 7–9 saat yatmağı tövsiyə edir.
Hansı hallarda həkimə müraciət etmək lazımdır?
Əgər yeməkdən sonra yuxululuq çox güclüdürsə, tez-tez təkrarlanırsa və hətta kiçik porsiyalardan sonra baş verirsə, bunun səbəbini araşdırmaq məsləhətdir.
Mütəxəssislər belə hallarda bir sıra sağlamlıq problemlərinin də nəzərdən keçirilməli olduğunu bildirirlər.
Diabet. Qanda şəkərin yüksək olması və digər metabolik dəyişikliklər halsızlıqla müşayiət oluna bilər. Güclü susuzluq və tez-tez aclıq da əlavə əlamətlər arasında ola bilər.
Çölyak xəstəliyi. Qlütenə qarşı immun reaksiyanın yaratdığı bu xəstəlik bağırsağın zədələnməsinə və bəzi qida maddələrinin mənimsənilməsinin pozulmasına səbəb ola bilər. Nəticədə yorğunluq yarana bilər.
Nazik bağırsaqda bakteriyaların həddindən artıq artması (SİBO). Bu vəziyyət həzm və qida maddələrinin mənimsənilməsi ilə bağlı problemlərə, həmçinin halsızlığa səbəb ola bilər.
Qida allergiyası. Müəyyən qidalara qarşı immun reaksiya yalnız həzm simptomları ilə deyil, halsızlıq və digər əlamətlərlə də özünü göstərə bilər.
Özünüz diaqnoz qoymayın
Yeməkdən sonra yuxululuğun olması avtomatik olaraq xəstəlik demək deyil. Əksər hallarda porsiyanın ölçüsü, qidanın tərkibi və yuxu rejimi kimi amillər rol oynaya bilər.
Lakin güclü halsızlıq uzun müddət davam edirsə, tez-tez təkrarlanırsa və susuzluq, çəki dəyişməsi, həzm problemləri və digər əlamətlərlə birlikdə müşahidə olunursa, həkim müayinəsindən keçmək lazımdır.
Səbəbi yalnız müayinə və lazım gəldikdə analizlər müəyyən edə bilər.
