Alimlər on ildən artıqdır ki, sınıq sümükləri birləşdirə bilən və zamanla yeni sümük toxumasına çevrilən xüsusi yapışqan üzərində çalışırlar.
Azpost.info -nun məlumatına görə, Medical Xpress yazır ki, yeni hazırlanmış sümük yapışqanı ilk dəfə insan üzərində tətbiq edilib. Avqustun əvvəlində İngiltərədə diz nahiyəsində aparılan əməliyyat zamanı materialdan istifadə olunub.
Pasiyent oynaqların yaxınlığında baş verən sınıqlarda materialın effektivliyini qiymətləndirəcək klinik tədqiqatın ilk iştirakçısı olub.
10 ildən artıq davam edən araşdırma
İşlənməyə on ildən artıq əvvəl Uppsala Universitetinin alimləri Hokan Enqkvist və Filip Prokter tərəfindən başlanılıb. Hazırda materialın hazırlanması ilə İrlandiyanın Biomimetic Innovations Ltd. şirkəti məşğul olur.
Materialın ilkin versiyası Enqkvist, Prokter və Cerard İnsli tərəfindən Uppsala Universitetinin Ångström laboratoriyasında hazırlanıb.
“İşin necə irəlilədiyini və nəhayət real məhsulun klinik sınaq mərhələsinə çatdığını görmək çox maraqlıdır”, – materialşünaslıq üzrə professor Hokan Enqkvist bildirib.
Alimlər sümük parçalarını etibarlı şəkildə birləşdirə biləcək yapışqanın tərkibini uzun müddət araşdırıblar.
İlk sınaqlar kəsim məntəqəsindən əldə edilən inək sümükləri üzərində aparılıb. Birləşmənin möhkəmliyini nümayiş etdirmək üçün tədqiqatçılar sümükləri bir-birinə yapışdırıb, onları alma ağacından asıb və üzərlərinə su ilə dolu vedrələr yerləşdiriblər.
Enqkvist bildirib ki, laboratoriyada materialın kimyəvi tərkibi üzərində iş aparılıb və müxtəlif sınaqlar keçirilib. Nəticələr sümük parçalarının bir-birinə kifayət qədər möhkəm birləşdirilə bildiyini göstərib.
Yapışqan sümük toxumasına çevrilir
Yeni material kalsium fosfat və fosfoserinin su ilə qarışığından ibarətdir. Əldə olunan kütlə yapışqan konsistensiyaya malikdir, sürətlə bərkiyir və çox möhkəm birləşmə yaradır.
Materialın əsas xüsusiyyətlərindən biri isə onun insan orqanizmində əbədi qalmamasıdır.
Kalsium fosfat təbii olaraq sümük toxumasında mövcuddur. Fosfoserin isə orqanizmin özü tərəfindən hazırlanan molekuldur.
Zaman keçdikcə yapışqan parçalanır və onun yerini yeni sümük toxuması tutur.
Heyvanlar üzərində sınaqlar uğurlu olub
Uppsala Universitetində kiçik heyvanlar üzərində aparılan sınaqlar materialın effektivliyini təsdiqləyib. Bundan sonra Biomimetic Innovations daha geniş tədqiqatlara başlayıb.
Hazırda şirkət Lids Universitetinin klinik xəstəxanası ilə birlikdə materialın insanlar üzərində təsirini araşdırır.
İlk klinik tədqiqat oynaqların yaxınlığında baş verən sınıqlara həsr olunub.
Belə sınıqlar zamanı oynağa yaxın sümük hissəsi yalnız çatlamır, həm də əzilir. Nəticədə sümükdə boşluq yaranır və zədələnmiş hissənin bərpası üçün həmin boşluğun doldurulması tələb olunur.
Biomimetic Innovations şirkətinin təsisçisi, Uppsala Universitetinin materialşünaslıq və mühəndislik kafedrasının professoru Filip Prokter yeni mərhələni mühüm addım adlandırıb.
“Biomateriallar üzrə mütəxəssislər üçün işləmənin laboratoriyadan çıxarılması və nəhayət real şəraitdə işləyib-işləmədiyinin yoxlanılması bir arzudur”, – Prokter deyib.
Onun sözlərinə görə, indi cərrahlar materialın praktik istifadəyə nə dərəcədə yararlı olduğunu və onun daha da təkmilləşdirilməsinə ehtiyac olub-olmadığını qiymətləndirə biləcəklər.
