Kolbasa məhsulları uzun illərdir mağazaların rəflərində və insanların gündəlik qida rasionunda yer alır. Lakin bütün kolbasa məhsullarının tərkibi eyni deyil. Bəzi məhsullarda konservantlar, dad gücləndiriciləri, rəngləndiricilər və digər əlavələrdən istifadə olunur.
Keyfiyyətli kolbasa seçərkən ilk növbədə məhsulun tərkibinə, rənginə, saxlanma müddətinə və qiymətinə diqqət yetirmək tövsiyə olunur.
Tərkibindəki əlavələrə diqqət
Kolbasa alarkən etiketdə göstərilən E əlavələrinə diqqət yetirmək vacibdir. Onlardan biri E250 – natrium nitritdir. Bu maddə kolbasanın xarakterik çəhrayı rənginin qorunması və mikrobioloji təhlükəsizliyin təmin olunması üçün istifadə edilir.
Natrium nitritin yüksək temperatur və müəyyən şəraitdə digər maddələrlə reaksiyaya girərək potensial zərərli birləşmələrin yaranmasına səbəb ola biləcəyi bildirilir. Buna görə də işlənmiş ət məhsullarının həddindən artıq və müntəzəm istehlakı tövsiyə edilmir.
Həddindən artıq parlaq rəng
Kolbasa qeyri-adi dərəcədə parlaq çəhrayı və ya qırmızı görünürsə, məhsulun tərkibində rəngləndiricilərin olub-olmadığını yoxlamaq lazımdır.
Təbii ət bişirildikdən sonra daha boz-qəhvəyi çalara yaxın rəng alır. Buna görə məhsulun həddindən artıq parlaq və eyni rəngdə olması onun tərkibinə daha diqqətlə baxmaq üçün səbəbdir.
Uzun saxlama müddəti
Kolbasanın üzərində göstərilən saxlama müddəti də mühüm göstəricidir. Aylarla saxlanılması nəzərdə tutulan məhsullarda konservantlardan və digər qoruyucu texnologiyalardan istifadə oluna bilər.
Bu səbəbdən məhsul seçərkən yalnız qiymətə deyil, onun istehsal və son istifadə tarixlərinə, həmçinin saxlanma şərtlərinə baxmaq lazımdır.
Həddindən artıq ucuz kolbasa
Keyfiyyətli ət xammalının qiyməti yüksək olduğundan çox ucuz kolbasanın tərkibini xüsusi diqqətlə yoxlamaq məsləhətdir.
Belə məhsullarda ətin bir hissəsi müxtəlif doldurucularla əvəz oluna bilər. Bunlara soya, nişasta, qatılaşdırıcılar və digər komponentlər daxildir. Bu maddələrin olması avtomatik olaraq məhsulun təhlükəli olduğunu göstərmir, lakin ətin faizinin nə qədər olduğunu bilmək vacibdir.
Tərkibdə daha nələr ola bilər?
Bəzi kolbasa məhsullarının tərkibində soya ilə yanaşı müxtəlif doldurucular və texnoloji əlavələrdən istifadə olunur. Etiketdə fosfatların olub-olmamasına da baxmaq mümkündür.
Lakin konkret bir əlavənin sağlamlığa təsirini qiymətləndirərkən onun miqdarı və istifadə olunan qida standartları nəzərə alınmalıdır. Buna görə yalnız bir E-kodun adına əsaslanaraq məhsulu avtomatik olaraq “zərərli” hesab etmək düzgün deyil.
Kolbasa sağlamlığa necə təsir edir?
Qida mütəxəssisləri və səhiyyə qurumları işlənmiş ət məhsullarının, o cümlədən kolbasanın həddindən artıq istehlakını məhdudlaşdırmağı tövsiyə edirlər.
Mütəmadi və yüksək miqdarda işlənmiş ət istehlakı ürək-damar xəstəlikləri və digər xroniki xəstəliklərin riskinin artması ilə əlaqələndirilir. Buna görə kolbasanı gündəlik qida rasionunun əsas hissəsinə çevirməkdənsə, daha az və ölçülü şəkildə istehlak etmək məqsədəuyğundur.
Hansı kolbasalara diqqət etmək lazımdır?
Məhsul seçərkən xüsusilə aşağıdakı məqamlara baxmaq olar:
-Tərkibində ətin payı çox aşağı olan məhsullar;
-Çoxsaylı əlavə və dadlandırıcıların olduğu məhsullar;
-Həddindən artıq parlaq və qeyri-təbii görünən kolbasalar;
-Həddindən artıq uzun saxlama müddəti olan məhsullar;
-Qiyməti analoji ət məhsullarından şübhəli dərəcədə aşağı olan kolbasalar;
-Çox elastik və “rezinəbənzər” teksturaya malik məhsullar.
Kolbasadan tam imtina etmək lazımdır?
Kolbasanı tamamilə rasiondan çıxarmaq hər kəs üçün məcburi deyil. Əsas məsələ onun miqdarını məhdudlaşdırmaq və məhsul seçərkən etiketdəki məlumatları diqqətlə oxumaqdır.
Alarkən ilk növbədə ətin faizinə, tərkib siyahısına, duz və əlavə maddələrin miqdarına, istehsal və son istifadə tarixlərinə baxmaq daha düzgün seçim etməyə kömək edə bilər.
Məhsulun üzərindəki “təbii”, “premium” və ya “ənənəvi” kimi ifadələrə deyil, konkret olaraq tərkib siyahısına və qida dəyərlərinə əsaslanmaq daha etibarlı yanaşmadır.
Sunay Aydın
