Kitab oxumaq çoxları üçün sadəcə məlumat almaq üsuludur. Amma mütaliənin insanın düşünmə qabiliyyəti, söz ehtiyatı və emosional dünyası ilə bağlı daha geniş təsirləri araşdırılır.
Ən maraqlı məqam isə budur: kitab oxumaq üçün hər gün saatlarla vaxt ayırmaq mütləq deyil. Gündə 15–20 dəqiqəlik sabit vərdiş belə insanın oxu həyatını tamamilə dəyişə bilər.
Kitab oxumaq niyə telefondan fərqlidir?
Telefon və sosial şəbəkələrdə məlumat çox vaxt qısa və parçalanmış formada təqdim olunur. Kitab isə oxucunu uzun müddət eyni mövzu üzərində qalmağa məcbur edir.
Bu, diqqətin bir mövzuya yönəldilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Xüsusilə bədii əsər oxuyarkən insan hadisələri, obrazları və münasibətləri yadda saxlamalı, mətnin əvvəlindəki məlumatları sonrakı hissələrlə əlaqələndirməlidir.
2013-cü ildə “Science” jurnalında dərc edilən araşdırmada bədii ədəbiyyat oxumağın insanların başqalarının emosional vəziyyətini və düşüncələrini anlama qabiliyyətinə müsbət təsir göstərə biləcəyi müəyyən edilmişdi. Sonrakı tədqiqatlarda bu nəticələrin təsiri və ölçüsü ilə bağlı müxtəlif nəticələr əldə edilsə də, bədii ədəbiyyatla sosial-idrak bacarıqları arasında əlaqə elmi müzakirə mövzusu olaraq qalır.
Yaşlı insanlar üçün də faydalıdır
Mütaliə yalnız gənclərin vərdişi deyil. Uzunmüddətli müşahidələr mütəmadi zehni fəaliyyətlərlə məşğul olmağın yaşlılıq dövründə koqnitiv sağlamlıqla əlaqəli ola biləcəyini göstərir.
ABŞ Milli Yaşlanma İnstitutu (NIA) oxumaq, yazmaq, oyunlar və yeni bacarıqlar öyrənmək kimi zehni fəaliyyətləri sağlam yaşlanma çərçivəsində tövsiyə olunan fəaliyyətlər sırasında qeyd edir.
Burada məqsəd “kitab oxusanız, yaddaş probleminiz olmayacaq” demək deyil. Belə bir zəmanət yoxdur. Sadəcə beyni aktiv saxlayan fəaliyyətlər ümumi sağlam həyat tərzinin bir hissəsi ola bilər.
Gündə 20 dəqiqə necə oxumaq olar?
Ən sadə üsul telefonun yerinə kitab qoymaqdır.
Məsələn, yatmazdan əvvəl sosial şəbəkələrdə 30 dəqiqə keçirmək əvəzinə bunun 20 dəqiqəsini kitaba ayırmaq olar. Bir neçə həftə ərzində bu vərdiş böyük həcmdə mütaliəyə çevrilə bilər.
Gündə 20 dəqiqə oxuyan insan ay ərzində təxminən 10 saat mütaliə edir. Sürətdən asılı olaraq bu, bir neçə yüz səhifə deməkdir.
Hansı kitabı seçmək lazımdır?
İnsan əvvəlcə “mütləq klassik əsər oxumalıyam” düşüncəsindən uzaqlaşmalıdır. Tarix, detektiv, bioqrafiya, elm, psixologiya, roman və hətta peşəkar ədəbiyyat – əsas məsələ oxucunun mövzuya maraq göstərməsidir.
Ən yaxşı kitab çox vaxt oxucunun yarımçıq qoymadığı kitabdır.
Mütaliənin əsas sirri çox oxumaqda yox, davamlı oxumaqdadır. Hər gün 20 dəqiqəlik sakit oxu vaxtı bir ildən sonra kifayət qədər böyük şəxsi kitabxana və yeni bilik bazası yarada bilər.
