Sürücü avtomobilin təkərində havanın azaldığını görəndə ilk olaraq deşik və ya mismar axtarır. Halbuki təkərdə görünən zədə olmadan da təzyiq tədricən aşağı düşə bilər. Bu, tamamilə normal fiziki prosesdir, amma nəzarətsiz qaldıqda həm yanacaq sərfiyyatını, həm də təhlükəsizliyi pisləşdirə bilər.
ABŞ Milli Avtomobil Yolları Hərəkəti Təhlükəsizliyi Administrasiyasının (NHTSA) məlumatına görə, bütün təkərlər zaman keçdikcə müəyyən miqdarda hava itirir. Buna görə təzyiqin ən azı ayda bir dəfə yoxlanılması tövsiyə olunur. Ölçmə isə təkərlər “soyuq” vəziyyətdə, yəni avtomobil ən azı üç saat hərəkətsiz qaldıqdan sonra aparılmalıdır.
Ən böyük səhv: təkərin üzərindəki rəqəmə baxmaq
Bir çox sürücü təkərin yan tərəfində yazılan PSI göstəricisini avtomobil üçün ideal təzyiq hesab edir. Əslində bu rəqəm təkərin dözə biləcəyi maksimum təzyiqlə bağlıdır.
Avtomobil üçün düzgün təzyiq istehsalçı tərəfindən müəyyən edilir. Bu məlumat adətən sürücü qapısının kənarında və ya dirəyində yerləşən xüsusi etiketdə, həmçinin avtomobilin istifadə kitabçasında göstərilir. Ön və arxa təkərlər üçün tövsiyə olunan təzyiq də bəzi avtomobillərdə fərqli ola bilər.
Az hava niyə təhlükəlidir?
Təkərdə təzyiq aşağı düşdükcə onun yol ilə təmas xüsusiyyətləri dəyişir, yuvarlanma müqaviməti artır və təkər daha çox qızmağa başlayır. Bu isə həm idarəetməyə, həm də yanacaq sərfiyyatına təsir edə bilər.
NHTSA bildirir ki, düzgün şişirdilmiş təkərlər yanacaq sərfiyyatını yaxşılaşdıra bilər. Qurumun məlumatına görə, düzgün təzyiq təkərin orta istifadə müddətini də təxminən 4 700 mil, yəni 7 560 kilometrədək artıra bilər.
Təkərin konstruksiyası da əhəmiyyətlidir. Aşağı yuvarlanma müqavimətli təkərlərdə enerji itkisi daha az olur. NHTSA-nın məlumatına əsasən, yuvarlanma müqavimətinin 10 faiz azalması avtomobilin yanacaq qənaətini təxminən 1–2 faiz yaxşılaşdıra bilər.
TPMS işığı yandıqda nə etməli?
Müasir avtomobillərin əksəriyyətində təkər təzyiqinə nəzarət sistemi – TPMS var. ABŞ-da 2008-ci model ilindən etibarən minik avtomobilləri, yüngül yük maşınları və furqonlar üçün bu sistem məcburi avadanlıq kimi tətbiq edilib.
Amma TPMS sürücünü təkər təzyiqini heç vaxt yoxlamamaq məsuliyyətindən azad etmir. Sistem adətən təzyiq artıq əhəmiyyətli dərəcədə aşağı düşəndə xəbərdarlıq edir.
Sürücü üçün ən sadə qayda belədir: ayda bir dəfə bütün təkərlərin təzyiqini, o cümlədən ehtiyat təkəri yoxlayın; uzun səfərdən əvvəl isə bunu mütləq təkrarlayın.
Təkərdə kəsik, çat, şişkinlik və ya qeyri-bərabər yeyilmə görünürsə, məsələni təxirə salmaq olmaz. Çünki təkər avtomobilin yolla birbaşa təmasda olan əsas hissəsidir və onun vəziyyəti həm yanacağa, həm idarəetməyə, həm də təhlükəsizliyə təsir edir.
N.Talıblı
