Evdə gəlirin artmamasından çox, pulun hara getdiyinin bilinməməsi büdcəni çətin vəziyyətə sala bilər. İnsan böyük alış-verişləri xatırlayır, amma gün ərzində edilən xırda ödənişlər, istifadə olunmayan abunəliklər və lazımsız xidmət haqları ayın sonunda ciddi məbləğə çevrilir.
Qənaət etmək üçün mütləq böyük məhdudiyyətlər tətbiq etmək lazım deyil. Əsas məsələ büdcədə “görünməyən” xərcləri tapmaqdır.
Ən böyük problem xırda ödənişlərin çoxalmasıdır
Məsələn, hər gün 3 manatlıq əlavə xərc ay ərzində təxminən 90 manat edir. Gündə 5 manatlıq xırda alış isə 150 manata çatır. Bu ödənişlərin hər biri ayrıca böyük görünmədiyi üçün insan onların ümumi büdcəyə təsirini hiss etmir.
Ona görə ilk addım bir ay ərzində bütün xərcləri qeyd etməkdir. Burada ərzaq, nəqliyyat və kommunal ödənişlərlə yanaşı, kofe, çatdırılma, mobil tətbiqlər, onlayn xidmətlər və digər kiçik alışlar da yazılmalıdır.
İstifadə olunmayan abunəlikləri yoxlayın
Telefon və bank tətbiqlərində avtomatik ödənişlərə baxmaq da vacibdir. Bir çox insan ayda bir neçə manat ödədiyi xidmətlərdən artıq istifadə etmir. Ayrı-ayrılıqda kiçik görünən bu ödənişlər il ərzində onlarla, hətta yüzlərlə manat təşkil edə bilər.
Xüsusilə film və musiqi platformaları, bulud yaddaşı, müxtəlif proqramlar, oyun və digər rəqəmsal xidmətlər yoxlanmalıdır.
“Endirim var” düşüncəsi də xərc yaradır
Qənaətin başqa düşməni endirim adı ilə edilən alışlardır. Məhsul 30 faiz ucuzlaşıbsa, bu, avtomatik olaraq pula qənaət etmək demək deyil. Əgər həmin məhsula ehtiyac yoxdursa, endirimli alış da əlavə xərcdir.
Buna görə mağazaya getməzdən əvvəl siyahı hazırlamaq və siyahıdan kənara çıxmamaq daha effektiv üsullardan biridir.
Ərzaqda israfı azaltmaq
Evdə qənaətin ən real yollarından biri ərzaq israfını azaltmaqdır. Soyuducuda istifadə edilmədən qalan məhsullar əslində artıq ödənilmiş pul deməkdir.
Həftəlik menyu hazırlamaq, soyuducudakı məhsulları nəzərə almaq və tez xarab olan ərzaqları əvvəl istifadə etmək həm alış-veriş xərclərini, həm də tullantını azalda bilər.
“24 saat qaydası” tətbiq etmək olar
Bahalı və vacib olmayan məhsul almaq istəyəndə dərhal qərar verməmək də faydalıdır. Məsələn, 100–200 manatlıq alış üçün özünüzə 24 saat vaxt verin.
Ertəsi gün həmin məhsula həqiqətən ehtiyacınız olub-olmadığı daha aydın görünə bilər. Bu üsul xüsusilə internet mağazalarında impulsiv alışların qarşısını almağa kömək edir.
Qənaət yalnız xərci azaltmaq deyil
Əsl qənaət hər şeyi ucuz almaq deyil. Məqsəd pulun hansı istiqamətə getdiyini bilmək və lazımsız xərcləri əsas ehtiyaclarla qarışdırmamaqdır.
Bunun üçün ayın əvvəlində gəlirin müəyyən hissəsini əvvəlcədən qənaətə ayırmaq, sonra qalan pulla xərcləri planlaşdırmaq daha səmərəli ola bilər.
Ən vacibi isə bir ay ərzində bütün xərclərə baxmaqdır. Bəzən ailə büdcəsində böyük dəyişiklik yaratmaq üçün əlavə gəlir deyil, sadəcə hər ay təkrarlanan 4-5 lazımsız xərcin tapılması kifayət edir.
Sunay
