Ekspertlər xoşbəxtliyin əsas mənbələrindən birinin dərin və sağlam insanlararası münasibətlər olduğunu bildirirlər. Etibarlı dostların və sevən ailənin olması insanı depressiyadan qorumağa və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edir.
Müasir cəmiyyət uzun illərdir ideal həyatın formulunun sadə olduğunu təlqin edib: yüksək gəlir, dəbdəbəli ev, bahalı texnika və istədiyin hər şeyi almaq imkanı. Lakin genişmiqyaslı psixoloji araşdırmalar göstərir ki, maddi rifah yalnız əsas təhlükəsizliyi təmin edir və heç də mənəvi rahatlığa zəmanət vermir. Həyatdan əsl məmnunluq tamamilə başqa amillərdən formalaşır.
Bu barədə Harvard Universitetinin Yetkinlərin İnkişafı Araşdırması yazır.
Xoşbəxtliyin əsas sirri yaxın münasibətlərin keyfiyyətindədir
Bu sahədə ən nüfuzlu uzunmüddətli layihələrdən biri olan Harvard Yetkinlərin İnkişafı Araşdırması xoşbəxtliyin təbiəti ilə bağlı mühüm nəticələr ortaya qoyub.
Layihənin rəhbəri, psixiatr Robert Valdinger dəfələrlə vurğulayıb ki, ətrafımızdakı insanlarla möhkəm və etibarlı münasibətlər həm psixi, həm də fiziki sağlamlığımızla birbaşa əlaqəlidir.
Burada əsas məsələ insanın ətrafında nə qədər adamın olması deyil. Ən azı bir neçə etibarlı insanın olması daha vacibdir. İnsan həmin şəxslərin yanında özünü olduğu kimi hiss edə, şəxsi və həssas məsələlər barədə açıq danışa və çətin vəziyyətdə onlardan kömək gözləyə bilməlidir.
Heç bir bahalı avtomobil və ya ən müasir texnoloji cihaz insanın daxilində yaranan boşluğu və xroniki tənhalığı tam aradan qaldıra bilməz. Səmimi emosional əlaqə və kiməsə lazım olduğunu hiss etmək əsl rifahın əvəzolunmaz amilləridir.
Həyatın mənası, məqsədlər və faydalı fəaliyyət
Psixoloqlar xoşbəxtlik hissini həyatın mənalı olması ilə də sıx əlaqələndirirlər.
Müxtəlif ölkələrdən yüz minlərlə insanın iştirak etdiyi böyük elmi araşdırmalar göstərir ki, insan üçün səhərlər nə üçün oyandığını, qarşısında hansı məqsədlərin dayandığını və dünyaya hansı töhfəni verdiyini anlamaq vacibdir.
Bu, sevilən peşə, yaradıcılıq, könüllülük fəaliyyəti, yaxın insanlara qayğı göstərmək və ya insanın mütəmadi vaxt ayırdığı hər hansı hobbi ola bilər.
Maddi imkanlar həyat şəraitini daha rahat edə bilər. Lakin pul insanın daxili istiqamətini, məqsədlərini və həyatdakı şəxsi dəyərlərini əvəz edə bilməz.
Maddi əşyalar niyə tez dəyərini itirir?
İstənilən əşyanın alınması insana həqiqətən güclü müsbət emosiyalar yaşada bilər. Lakin bu hiss uzun müddət davam etmir.
Psixoloji adaptasiya nəticəsində insan yeni rahatlıq səviyyəsinə çox tez alışır. Dünən lüks hesab etdiyi əşya və ya həyat tərzi qısa müddətdən sonra onun üçün adi və gündəlik normaya çevrilir.
Təcrübə və xatirələrdə isə vəziyyət fərqlidir.
Səyahətlər, birlikdə keçirilən vaxt, gəzintilər, mədəni tədbirlər və ailə ilə yaşanan xoş anlar uzun illər ərzində emosional əhəmiyyətini qoruyur.
Robert Valdingerin fikrincə, məhz bu cür zəngin təcrübələr insanlar arasındakı münasibətləri möhkəmləndirir və ömür boyu dəyərini saxlayan xatirələr yaradır.
Deməli, insanın rifahını yalnız bank hesabındakı pul, evinin ölçüsü və aldığı əşyaların qiyməti ilə ölçmək düzgün deyil. Etibarlı münasibətlər, həyatın mənası, sevdiyin iş və birlikdə yaşanan xoş təcrübələr uzunmüddətli xoşbəxtlik üçün daha böyük əhəmiyyət daşıya bilər.
Sunay Aydın
