Kart
Bank kartından nağd pul çıxarmaq hər zaman pulsuz başa gəlmir. Bəzi hallarda bank öz bankomatından pul götürülməsinə görə komissiya tutmur, başqa bankın ATM-indən istifadə etdikdə isə müştəri əlavə xərc ödəməli olur. Üstəlik, sahibkarlar və şirkətlər üçün bank hesabından nağdlaşdırmaya görə ayrıca 1 faizlik sadələşdirilmiş vergi də nəzərdə tutulub.
Bu qaydalar əhali arasında bəzən qarışdırılır. Xüsusilə əməkhaqqı və pensiya kartından pul çıxaran vətəndaşlar 1 faizlik verginin onlara da şamil olunduğunu düşünə bilərlər. Halbuki qanunvericilikdə bu ödənişin tətbiq dairəsi fərqlidir.
Bəs adi vətəndaş bank kartından pul çıxararkən hansı hallarda komissiya ödəyir? Sahibkarları hansı əlavə xərc gözləyir və nağdlaşdırma zamanı nələrə diqqət etmək lazımdır?
Öz bankının bankomatından pul çıxarmaq həmişə pulsuz deyil
Bank kartı sahiblərinin üzləşdiyi əsas xərc nağdlaşdırma komissiyasıdır. Bu məbləğ kartı verən bankın tarifindən, istifadə edilən bankomatdan, kartın növündən və aylıq nağdlaşdırma limitindən asılıdır.
Bəzi banklar müştərilərinə öz bankomatlarından müəyyən məbləğədək komissiyasız pul çıxarmaq imkanı yaradır. Limit keçildikdən sonra isə əlavə xidmət haqqı tətbiq olunur.
Məsələn, Azər Türk Bankın 9 mart 2026-cı ildən qüvvəyə minən tariflərinə əsasən, debet kartlarla bankın öz ATM və POS-terminallarından ay ərzində 5 000 manatadək nağdlaşdırma komissiyasızdır. Bu həddi aşan məbləğ üçün 1 faiz, minimum 1 manat komissiya tutulur.
Eyni bankın kartları ilə ölkə daxilində digər bankların bankomatlarından nağdlaşdırma zamanı isə 1,5 faiz, minimum 2 manat xidmət haqqı tətbiq edilir.
Bu o deməkdir ki, müştəri 1 000 manatını başqa bankın bankomatından çıxararsa, tarifə uyğun olaraq 15 manat komissiya ödəməli olacaq. Öz bankının ATM-indən istifadə etdikdə isə aylıq limit daxilində bu xərc yaranmır.
Kiçik məbləğ çıxaranlar da komissiya ödəyə bilər
Nağdlaşdırma zamanı yalnız faiz dərəcəsinə deyil, minimum komissiya məbləğinə də diqqət etmək lazımdır.
Məsələn, bankın tarifi 1 faiz, minimum 1 manatdırsa, 50 manat çıxaran müştəri 50 qəpik deyil, minimum 1 manat ödəyəcək. 200 manat nağdlaşdırdıqda isə komissiya 2 manat təşkil edəcək.
Bəzi banklarda başqa bankın bankomatından pul çıxararkən minimum xidmət haqqı daha yüksək ola bilər. Buna görə də eyni məbləği müxtəlif bankların ATM-lərindən götürmək müştəriyə fərqli xərclər yarada bilər.
Banco.az-ın bankların nağdlaşdırma komissiyaları ilə bağlı araşdırmasında da tariflərin kartın növünə və bankomatın hansı banka məxsus olmasına görə dəyişdiyi qeyd olunur.
1 faizlik vergi kimlərdən tutulur?
Nağdlaşdırma ilə bağlı ən çox qarışdırılan məsələlərdən biri də 1 faizlik sadələşdirilmiş vergidir.
Vergi Məcəlləsinin 220.12-ci maddəsinə əsasən, hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar bank hesablarında olan pul vəsaitlərini nağd qaydada çıxardıqda 1 faiz dərəcəsi ilə sadələşdirilmiş vergi hesablanır. Bu vergi bank tərəfindən nağdlaşdırma zamanı tutulur.
Məsələn, şirkət bank hesabından 10 000 manat nağd pul çıxarırsa, 100 manat sadələşdirilmiş vergi ödəməlidir. 50 000 manat nağdlaşdırma zamanı isə vergi 500 manat təşkil edir.
Burada vacib məqam odur ki, bu vergi adi vətəndaşın şəxsi hesabına və ya əməkhaqqı kartına şamil edilmir. Dövlət Vergi Xidmətinin izahına görə, fiziki şəxsin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı olmayan bank hesabından vəsait çıxarmasına görə həmin 1 faizlik vergi tutulmur.
Yəni vətəndaş əməkhaqqını, pensiyasını və ya şəxsi vəsaitini bank kartından nağdlaşdırdığına görə bu vergi ilə üzləşmir. Lakin onun bankı müvafiq tarif əsasında nağdlaşdırma komissiyası tuta bilər.
Sahibkarlar üçün nağd pul daha baha başa gələ bilər
Şirkətlər və fərdi sahibkarlar üçün məsələ təkcə bankın komissiyası ilə bitmir. Onlar nağdlaşdırma zamanı 1 faizlik vergini də nəzərə almalıdırlar.
Məsələn, sahibkar bank hesabından 20 000 manat nağd pul çıxararsa, 200 manat sadələşdirilmiş vergi hesablanır. Əgər bankın tətbiq etdiyi xidmət haqqı da varsa, həmin məbləğ əlavə xərc yaradır.
Bu səbəbdən biznes subyektləri ödənişləri mümkün qədər nağdsız qaydada həyata keçirməklə əlavə xərcləri azalda bilərlər. Vergi Xidmətinin açıqlamasına görə, hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar bank hesablarındakı vəsaitdən nağdsız qaydada istifadə etdikdə bu əməliyyat 1 faizlik vergi ilə vergiyə cəlb olunmur.
Xaricdə bankomatdan pul çıxarmaq daha baha ola bilər
Bank kartından xarici ölkədə nağd pul çıxararkən də əlavə xərclər yarana bilər. Bu zaman kartı verən bankın komissiyası ilə yanaşı, valyuta konvertasiyası və bankomatı idarə edən qurumun tətbiq etdiyi xidmət haqqı da nəzərə alınmalıdır.
Məsələn, manat hesablı kartla xaricdə avro və ya dollar çıxarıldıqda əməliyyatın məbləği bankın məzənnəsi əsasında çevrilə bilər. Konvertasiya zamanı yaranan fərq də müştərinin faktiki xərcini artırır.
Bəzi xarici bankomatlar əməliyyatdan əvvəl ayrıca xidmət haqqı barədə məlumat verir. Müştəri əməliyyatı təsdiqləməzdən əvvəl ekranda göstərilən şərtləri yoxlamalıdır.
Bank kartından pul çıxararkən nəyə diqqət etməli?
Nağdlaşdırma xərclərini azaltmaq üçün bir neçə məqama diqqət yetirmək vacibdir:
-Mümkün olduqda kartı verən bankın öz bankomatından istifadə edin.
-Bankın aylıq komissiyasız nağdlaşdırma limitini öyrənin.
-Tarifdə göstərilən minimum komissiya məbləğini yoxlayın.
-Kredit kartından nağd pul çıxararkən ayrıca komissiya və faiz şərtlərini araşdırın.
-Xaricdə nağdlaşdırma zamanı konvertasiya və ATM xidmət haqqını nəzərə alın.
-Sahibkarlıq fəaliyyəti ilə bağlı hesabdan pul çıxararkən 1 faizlik sadələşdirilmiş vergini hesablayın.
Nəticə etibarilə, bank kartından pul çıxarmağın qiyməti hamı üçün eyni deyil. Adi vətəndaş əsasən bankın komissiya tarifindən asılı olaraq xərc çəkir. Şirkət və fərdi sahibkarlar üçün isə nağdlaşdırmaya görə əlavə 1 faizlik vergi də mövcuddur. Bu fərqi bilmək həm şəxsi büdcəni, həm də biznes xərclərini düzgün planlaşdırmağa imkan verir.
Orxan Əlizadə
