Kredit
Azərbaycanda vətəndaşların müxtəlif banklardan kredit götürməsi kifayət qədər geniş yayılmış praktikadır.
AzPost-un araşdırmasına görə, qanunvericilikdə hər hansı bir şəxsin yalnız bir bankdan və ya müəyyən sayda bankdan kredit götürməsinə məhdudiyyət qoyulmur. Əksinə, əsas tələblər borcalanın maliyyə imkanları, ödəmə qabiliyyəti və kredit tarixçəsi ilə bağlıdır.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi və “Banklar haqqında” Qanun kredit münasibətlərinin əsas hüquqi çərçivəsini müəyyən edir. Burada açıq şəkildə göstərilir ki, kredit müqaviləsi tərəflərin razılığı əsasında bağlanır və borcalanın neçə bankla müqavilə imzalaması hüquqi cəhətdən məhdudlaşdırılmır. Yəni bir vətəndaş eyni zamanda üç, hətta daha çox bankda kredit öhdəliyi daşıya bilər.
Lakin bu məsələ praktiki baxımdan Mərkəzi Kredit Reyestri vasitəsilə tənzimlənir. Hər bir vətəndaşın götürdüyü kreditlər və ödəniş intizamı bu reyestrdə qeyd olunur. Yeni kredit üçün müraciət edildikdə bank həmin məlumatları yoxlayır və müştərinin maliyyə yükünü nəzərə alaraq qərar verir. Bu sistem bankların riskləri azaltması və vətəndaşların həddindən artıq borclanmasının qarşısını almaq üçün vacibdir.
Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı da banklara göstəriş verir ki, kredit verərkən müştərinin aylıq gəlirini, mövcud borc öhdəliklərini və ödəmə qabiliyyətini ciddi şəkildə qiymətləndirsinlər. Əgər borclanma dərəcəsi yüksəkdirsə, bank əlavə kredit verə bilməz və ya daha sərt şərtlər tətbiq edə bilər.
Digər mühüm məqam isə istehlakçıların hüquqlarının qorunması ilə bağlıdır. Qanunvericilikdə banklar borcalana kredit şərtləri barədə tam və aydın məlumat verməyə borcludur. Eyni zamanda, vətəndaş da öhdəliklərinin fərqində olmalı, gəlirlərini nəzərə alaraq kredit götürməlidir.
