Skip to content
cropped-cropped-logo.png

Analitik İnternet Portalı

Primary Menu
  • Siyasət
  • Dünya
  • Müsahibə
  • İqtisadiyyat
  • Araşdırma
  • Gündəm
  • İdman
  • Media
  • Şou Biznes
  • Sosial
  • Redaksiya Siyasəti
Light/Dark Button
  • Maraqlı

Bu göstərici insanı yanılda bilər – Artıq çəki necə qiymətləndirilməlidir?

User 17 Noyabr 2026 - 17:18
Pəhriz

Pəhriz

İnsanların artıq çəkili və ya piylənmədən əziyyət çəkən şəxs kimi qiymətləndirilməsində uzun illərdir əsas göstəricilərdən biri bədən kütləsi indeksi – BMI hesab olunur. Bu göstərici insanın boyu və çəkisi əsasında hesablanır. Lakin alimlər hesab edirlər ki, sağlamlıq risklərini müəyyənləşdirmək üçün yalnız bu rəqəmə əsaslanmaq kifayət deyil. Çünki tərəzidə eyni çəkiyə malik iki insanın bədən quruluşu və sağlamlıq vəziyyəti tamamilə fərqli ola bilər.

Son illərdə beynəlxalq elmi dairələrdə piylənməyə yanaşmanın dəyişdirilməsi müzakirə olunur. Yeni yanaşmaya görə, insanın çəkisi ilə yanaşı, bədəndə yağın miqdarı, onun hansı nahiyələrdə toplandığı və artıq piy toxumasının orqanizmin fəaliyyətinə necə təsir etdiyi də qiymətləndirilməlidir.

BMI niyə hər zaman düzgün mənzərə yaratmır?

BMI insanın çəkisinin boyuna nisbətini göstərir. Hesablama zamanı çəki kiloqramla boyun metr ilə ifadə olunan kvadratına bölünür. Məsələn, boyu 1,75 metr, çəkisi 85 kiloqram olan şəxsin BMI göstəricisi təxminən 27,8-dir.

Bu üsul geniş əhali qruplarında ilkin qiymətləndirmə üçün əlverişlidir. Ancaq onun mühüm çatışmazlığı var: BMI bədəndəki yağın miqdarını birbaşa ölçmür, əzələ ilə piy toxumasını fərqləndirmir və yağın hansı nahiyədə toplandığını göstərmir. Məsələn, müntəzəm idmanla məşğul olan, əzələ kütləsi yüksək şəxsin BMI göstəricisi artıq çəki diapazonunda ola bilər. Halbuki onun bədənində piyin miqdarı az, fiziki göstəriciləri isə yaxşı ola bilər.

Digər tərəfdən, BMI göstəricisi normada olan insanın qarın nahiyəsində həddindən artıq piy toplanması mümkündür. Bu isə sağlamlıq risklərini artıran amillərdən biridir. Amerika Diabet Assosiasiyasının 2026-cı il üçün piylənmənin qiymətləndirilməsi standartlarında da BMI-nin bədən yağının paylanmasını və tərkibini birbaşa göstərmədiyi vurğulanır. Sənəddə bəzi hallarda bel çevrəsinin ölçülməsi və əlavə klinik müayinələrin vacibliyi qeyd olunur.

Həkimlər daha hansı göstəricilərə baxmalıdır?

Müasir yanaşmada əsas diqqət bədəndə piy toxumasının miqdarına və xüsusilə qarın boşluğunda toplanan piyə yönəlir. Qiymətləndirmədə istifadə olunan göstəricilərdən biri bel çevrəsidir. Qarın nahiyəsində toplanan visseral piy daxili orqanların ətrafında yerləşir və maddələr mübadiləsi ilə bağlı problemlərlə əlaqələndirilir.

Digər göstərici bel çevrəsinin boya nisbətidir. Bu zaman bel çevrəsi santimetrlə ölçülür və boy göstəricisinə bölünür. Bu nisbət qarın piylənməsinin qiymətləndirilməsində BMI-yə əlavə məlumat verə bilər.

Bəzi hallarda bədən tərkibini müəyyənləşdirmək üçün bioelektrik impedans analizi (BIA) və DEXA müayinəsindən də istifadə olunur. Bu üsullar bədəndə yağ və əzələ kütləsinin nisbətini qiymətləndirməyə kömək edir.

Bununla belə, hər kəsin bu müayinələrdən keçməsi zəruri deyil. Hansı ölçmə və müayinələrin lazım olduğunu həkim insanın vəziyyətinə əsasən müəyyənləşdirir.

Piylənmə yalnız çəki problemi deyil

2025-ci ildə “The Lancet Diabetes & Endocrinology” jurnalında dərc olunan beynəlxalq komissiyanın hesabatında piylənməyə yeni yanaşma təklif edilib. Alimlər artıq piy toxumasının mövcudluğu ilə onun orqanizmdə yaratdığı xəstəliyi bir-birindən fərqləndirməyi tövsiyə edirlər. Hesabatda iki anlayış önə çəkilir: klinik piylənmə və klinikadan əvvəlki piylənmə.

Klinik piylənmə zamanı artıq piy toxuması orqanların və toxumaların fəaliyyətini pozur, yaxud insanın gündəlik fəaliyyətini məhdudlaşdırır. Klinikadan əvvəlki mərhələdə isə artıq piy toxuması mövcud olsa da, hələ orqanların fəaliyyətində belə pozuntu müşahidə edilmir. Bu yanaşmanın məqsədi insanı yalnız tərəzidəki rəqəmə görə qiymətləndirmək deyil, piylənmənin sağlamlığa real təsirini müəyyənləşdirməkdir.

2026-cı ildə dərc olunan tibbi standartlarda da piylənmənin qiymətləndirilməsi zamanı BMI ilə yanaşı, bel çevrəsi, bədən tərkibi, yanaşı xəstəliklər və orqanizmin funksional vəziyyətinin nəzərə alınması tövsiyə olunur.

İnsanlar öz çəkilərini necə qiymətləndirməlidir?

Mütəxəssislərin yanaşmasından çıxan əsas nəticə budur: insan yalnız tərəzidə gördüyü rəqəmə əsaslanaraq sağlamlığı barədə qərar verməməlidir. Çəkinin zamanla dəyişməsi, bel çevrəsi, fiziki aktivlik, qan təzyiqi, qan şəkəri və xolesterin göstəriciləri də ümumi qiymətləndirmədə əhəmiyyətlidir. Xüsusilə qarın nahiyəsində piylənmə, təngnəfəslik, hərəkət məhdudiyyəti və maddələr mübadiləsi ilə bağlı problemlər olduqda həkimə müraciət etmək vacibdir.

N.Talıblı

AzPost.az

Post navigation

Previous: 2027-ci ildə sosial paket kimləri əhatə edəcək? – Pensiya və müavinətlərlə bağlı yeni rəqəmlər
Next: Süni intellektin elektrik sərfiyyatı azala bilər- Alimlərdən yeni texnologiya

Oxşar xəbərlər

suni intelekt
  • Maraqlı

Süni intellektin elektrik sərfiyyatı azala bilər- Alimlərdən yeni texnologiya

User 17 Noyabr 2026 - 17:28
mahni oxumaq
  • Maraqlı

İnsanlar niyə eyni mahnıya dəfələrlə qulaq asır? – Alimlər 5 səbəbi açıqladı

User 17 Noyabr 2026 - 09:50
burcler
  • Maraqlı

Sevgi, pul və iş -17 noyabrda bürcləri nələr gözləyir?

User 17 Noyabr 2026 - 09:30

xƏBƏR

suni intelekt
  • Maraqlı

Süni intellektin elektrik sərfiyyatı azala bilər- Alimlərdən yeni texnologiya

User 17 Noyabr 2026 - 17:28
Süni intellekt texnologiyalarının sürətlə yayılması dünyada elektrik enerjisinə tələbatı da artırır. Böyük məlumat mərkəzləri, güclü serverlər və...
Read more about Süni intellektin elektrik sərfiyyatı azala bilər- Alimlərdən yeni texnologiya
Bu göstərici insanı yanılda bilər – Artıq çəki necə qiymətləndirilməlidir? Pəhriz
  • Maraqlı

Bu göstərici insanı yanılda bilər – Artıq çəki necə qiymətləndirilməlidir?

User 17 Noyabr 2026 - 17:18
2027-ci ildə sosial paket kimləri əhatə edəcək? – Pensiya və müavinətlərlə bağlı yeni rəqəmlər BUDCE02
  • Baş Yazı

2027-ci ildə sosial paket kimləri əhatə edəcək? – Pensiya və müavinətlərlə bağlı yeni rəqəmlər

User 17 Noyabr 2026 - 16:58
ƏSA Teatrının aktrisası Leyla Musayeva vəfat etdi leyla
  • Sosial

ƏSA Teatrının aktrisası Leyla Musayeva vəfat etdi

User 17 Noyabr 2026 - 16:38
Xameneyinin qətli ilə bağlı 92 ABŞ və 67 İsrail vətəndaşına ittiham irəli sürülüb xamenei-e1578731240128
  • Dünya

Xameneyinin qətli ilə bağlı 92 ABŞ və 67 İsrail vətəndaşına ittiham irəli sürülüb

User 17 Noyabr 2026 - 15:54
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
Copyright © Bütün hüquqlar qorunur | ReviewNews by AF themes.