ABŞ-da əmək bazarında son illər müşahidə olunan dəyişikliklər gənc mütəxəssislər üçün ciddi çətinliklər yaradıb. AzPost xəbər verir ki, araşdırmalar göstərir: ölkədə “bebi-bumer” nəsli adlanan, 1946–1964-cü illərdə doğulan işçilər daha uzun müddət əmək fəaliyyətini davam etdirir, gənclərin işə qəbulu isə kəskin şəkildə azalır.
Məlumata görə, 25 yaşadək işçilərin ümumi məşğulluqdakı payı azalmaqda davam edir, əvəzində 65 yaşdan yuxarı əməkdaşların sayı sürətlə artır. Revelio analitik şirkətinin hesabatına əsasən, 2025-ci ildə ABŞ-da yeni işə qəbul olunanların orta yaşı 42-yə yüksəlib. Müqayisə üçün qeyd olunur ki, bu göstərici 2022-ci ildə 40,5, 2016-cı ildə isə təxminən 40 olub.
Ekspertlər bu tendensiyanı əhalinin qocalması, iqtisadi qeyri-müəyyənlik və süni intellektin sürətlə tətbiqi ilə əlaqələndirirlər. Bildirilir ki, şirkətlər artıq “yetişdirmək üçün” gənc işçi götürməyə meylli deyil və dərhal iş prosesinə qoşula bilən, təcrübəli кадrlara üstünlük verirlər. Bu səbəbdən gənclərin təliminə ayrılan vəsait azalır, işə qəbul şərtləri isə sərtləşir.
Statistik göstəricilər də bunu təsdiqləyir. 2022-ci ildə 25 yaşadək işçilərin payı 14,9 faiz olduğu halda, 2025-ci ildə bu rəqəm 8,8 faizə düşüb. Bu yaş qrupunda işə qəbul həcmi 2019-cu illə müqayisədə 45 faizdən çox azalıb. Eyni zamanda, 65 yaşdan yuxarı işə götürülənlərin sayı təxminən 80 faiz artıb.
Vəziyyət ümumilikdə əmək bazarındakı durğunluq fonunda daha da ağırlaşır. ABŞ Əmək Statistikası Bürosunun məlumatına görə, 2025-ci il pandemiyadan sonra məşğulluq artımının ən zəif olduğu il kimi qeydə alınıb. İşsizlik səviyyəsi 4,4 faizə çatıb, planlaşdırılan işə qəbul halları isə 2024-cü illə müqayisədə üçdə bir azalıb. İşəgötürənlər tərəfindən elan edilən ixtisarların sayı 1,2 milyon olub ki, bu da 2020-ci ildən bəri ən yüksək göstəricidir.
Xüsusilə satış, daşınmaz əmlak və ofis idarəçiliyi kimi sahələrdə yaş faktoru daha qabarıq hiss olunur. Bu sahələrdə yeni işçilərin orta yaşı 2015-ci ildən bəri təxminən 2,5 il artıb.
Gənclər üçün əlavə təzyiq yaradan əsas amillərdən biri də süni intellektin inkişafıdır. Stenford Universitetinin məlumatına əsasən, 2024-cü ildə süni intellektə yatırılan investisiyalar 252 milyard dollar təşkil edib və 2025-ci ildə də artmaqda davam edib. Avtomatlaşdırmaya daha çox məruz qalan peşələrdə 22–25 yaşlı işçilərin məşğulluğu 2022-ci ildən bu yana 13 faiz azalıb.
İqtisadçılar bildirirlər ki, şirkətlər bacarıqlara əsaslanan işə qəbul modelinə keçid edir və idarəetmə təcrübəsi, komanda koordinasiyası və qərarvermə qabiliyyəti kimi keyfiyyətlərə üstünlük verirlər. Bu xüsusiyyətlər isə adətən yaş artdıqca formalaşır.
Mütəxəssislərin fikrincə, ABŞ əmək bazarı yeni mərhələyə daxil olur. Yaş anlayışı formal məhdudiyyət olmadan önə çıxır, gənc mütəxəssislər isə azalan başlanğıc vakansiyalar və yüksək rəqabət şəraitində peşəyə daxil olmaq üçün alternativ yollar axtarmağa məcbur qalırlar.
