Cənubi Koreyalı alimlər gözün torlu qişasının görüntüləri əsasında insanın yaşını müəyyənləşdirən süni intellekt sistemi hazırlayıblar. Tədqiqat zamanı isə gözün bioloji vəziyyəti ilə bəzi xəstəliklər və həyat tərzi amilləri arasında əlaqə də aşkarlanıb.
Seul Milli Universitetinin alimləri Retinal Age Gap (RAG) adlı göstəricini təkmilləşdiriblər. Bu sistem insanın faktiki yaşı ilə torlu qişanın vəziyyətinə əsasən süni intellektin hesabladığı yaşı müqayisə edir.
44 mindən çox görüntü araşdırılıb
Alqoritmin hazırlanması üçün 7 535 nəfərdən götürülmüş 29 530 retina görüntüsü istifadə olunub. Daha sonra sistem 7 416 iştirakçıya aid 14 832 əlavə görüntü üzərində sınaqdan keçirilib.
Beləliklə, tədqiqatın hazırlanması və yoxlanılması mərhələlərində ümumilikdə 44 mindən çox göz görüntüsü təhlil edilib.
Sistem insanın xronoloji yaşını orta hesabla 2,5–2,7 il dəqiqliklə müəyyən edə bilib. Lakin alimlərin əsas məqsədi sadəcə insanın yaşını gözündən hesablamaq olmayıb.
Tədqiqatçılar RAG göstəricisinin insanın sağlamlıq vəziyyəti ilə əlaqəsini də araşdırıblar.
Diabet xəstələrində fərq daha böyük olub
Nəticələrə görə, diabeti olan iştirakçılarda RAG göstəricisi sağlam insanlarla müqayisədə orta hesabla 2,52 il yüksək olub.
Başqa sözlə, diabetli şəxslərin torlu qişasının vəziyyəti alqoritm tərəfindən orta hesabla daha yaşlı insanın torlu qişasına bənzər qiymətləndirilib.
Lakin alimlər bunun bütün orqanizmin daha sürətlə qocalması anlamına gəlmədiyini xüsusi vurğulayırlar. Diabetin gözün damarlarına və toxumalarına birbaşa təsiri də bu nəticədə rol oynaya bilər.
Siqaret çəkənlərdə də fərq müşahidə olunub
Tədqiqatda siqaret istifadəsi ilə RAG arasında da əlaqə müəyyən edilib.
Hazırda siqaret çəkənlərdə göstərici orta hesabla 0,5 il, əvvəllər siqaret çəkib sonradan tərgidənlərdə isə 0,46 il daha yüksək olub.
Bu rəqəmlər fərdi insan üçün “siqaret bioloji yaşı yarım il artırır” demək deyil. Söhbət tədqiqata daxil edilən qrupların orta göstəricilərindən gedir.
Göz xəstəlikləri də nəticəyə təsir edir
Torlu qişanın mərkəzi hissəsini zədələyən yaşla bağlı makula degenerasiyası olan şəxslərdə RAG təxminən 0,6 il yüksək olub.
Kataraktası olan iştirakçılarda isə fərq 1,86 ilə çatıb.
Lakin alimlər katarakta nəticəsinə ehtiyatla yanaşmağın vacib olduğunu bildirirlər. Çünki göz büllurunun bulanması retina görüntüsünün keyfiyyətini aşağı sala və süni intellektin hesablamasına təsir göstərə bilər.
Bu texnologiya xəstəlik diaqnozu qoyacaq?
Hazırkı nəticələr göz görüntüsünün insanın sağlamlığı barədə əlavə məlumat verə biləcəyini göstərir. Lakin RAG göstəricisinin yüksək olması insanın orqanizminin mütləq daha sürətlə qocaldığını və ya hansısa xəstəliyin olduğunu sübut etmir.
Alimlərin fikrincə, gələcəkdə belə sistemlər adi göz müayinələri zamanı əlavə qiymətləndirmə vasitəsi kimi istifadə oluna bilər. Məsələn, faktiki yaşla retina əsasında hesablanan yaş arasında böyük fərq aşkar edilərsə, həkim əlavə müayinələr aparmağı nəzərdən keçirə bilər.
Bunun üçün isə daha uzunmüddətli tədqiqatlara ehtiyac var. Alimlər RAG göstəricisinin gələcək xəstəlikləri nə dərəcədə proqnozlaşdıra bildiyini və bioloji yaşlanmanı nə qədər düzgün əks etdirdiyini müəyyənləşdirməlidirlər.
Yəni gözün torlu qişası gələcəkdə yalnız görmə qabiliyyətini yoxlamaq üçün deyil, insanın ümumi sağlamlığı barədə əlavə informasiya əldə etmək üçün də istifadə olunan “pəncərə”yə çevrilə bilər.
