İşdə uzun müddət oturmaq, avtomobildən çox istifadə etmək və asudə vaxtı telefon qarşısında keçirmək fiziki aktivliyi azaldır. İnsan özünü xəstə hiss etməsə də, hərəkətsiz həyat tərzi uzun müddətdə sağlamlıq üçün risk yarada bilər. Yaxşı xəbər budur ki, sağlamlıq üçün mütləq idman zalına yazılmaq və ağır məşqlər etmək lazım deyil. Gündəlik gəzinti də faydalı fiziki aktivliyin bir hissəsidir.
Həftədə neçə dəqiqə hərəkət etmək lazımdır?
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tövsiyəsinə görə, 18–64 yaşlı böyüklər həftə ərzində ən azı 150–300 dəqiqə orta intensivlikli fiziki fəaliyyətlə məşğul olmalıdırlar. Alternativ olaraq, həftədə 75–150 dəqiqə yüksək intensivlikli fəaliyyət seçilə bilər. Əsas əzələ qruplarını gücləndirən hərəkətlər də həftədə ən azı iki gün tövsiyə olunur.
Bu rəqəmləri gündəlik həyata uyğunlaşdırmaq mümkündür. Məsələn, həftənin beş günü 30 dəqiqə sürətli yerimək 150 dəqiqəlik minimum həddə çatmağa kömək edir. Sürətli gəzinti zamanı nəfəs və ürək döyüntüsü bir qədər artır, amma insan adətən danışa bilir.
ÜST-nin 2024-cü ildə yaydığı məlumata görə, dünyada böyüklərin təxminən 31 faizi tövsiyə olunan fiziki aktivlik səviyyəsinə çatmır. Bu, təxminən 1,8 milyard insan deməkdir. Təşkilat fiziki aktivliyin ürək-damar xəstəlikləri, diabet və bəzi xərçəng növlərinin riskinin azaldılmasına, eləcə də psixi sağlamlığın dəstəklənməsinə kömək etdiyini bildirir.
Gəzinti nə üçün əhəmiyyətlidir?
Fiziki hərəkət təkcə çəkiyə nəzarət üçün lazım deyil. Müntəzəm aktivlik ürək-damar sisteminin fəaliyyətinə, əzələlərin güclənməsinə, yuxunun keyfiyyətinə və əhval-ruhiyyəyə müsbət təsir göstərə bilər. Gəzinti həm də gündəlik həyata əlavə xərc tələb etmədən daxil edilə bilən fəaliyyətlərdəndir.
Ancaq burada vacib bir məqam var: yarım saat gəzmək bütün sağlamlıq problemlərinin qarşısını alan zəmanət deyil. Nəticə insanın ümumi həyat tərzindən, qidalanmasından, yuxusundan və mövcud sağlamlıq vəziyyətindən asılıdır.
Hərəkəti gündəlik vərdişə necə çevirmək olar?
İş zamanı uzun müddət oturursunuzsa, imkan daxilində mütəmadi ayağa qalxıb bir qədər hərəkət edin. Yaxın məsafələrdə avtomobil əvəzinə piyada getməyi, lift əvəzinə pilləkəndən istifadə etməyi sınayın. Başlanğıcda uzun məsafə qət etməkdənsə, rahat tempdə qısa gəzintilər seçib müddəti tədricən artırmaq daha məqsədəuyğundur.
Əgər uzun müddət hərəkətsiz olmusunuzsa, ağır məşqlərə qəfil başlamaq lazım deyil. Xroniki xəstəliyiniz, hərəkət zamanı sinə ağrısı, qeyri-adi təngnəfəslik və ya başgicəllənməniz varsa, fiziki yükü artırmazdan əvvəl həkimlə məsləhətləşin.
Sağlam həyat tərzində əsas məsələ bir gün çox məşq etmək deyil, hərəkəti davamlı vərdişə çevirməkdir. Hər gün atılan kiçik addımlar zamanla daha aktiv həyat tərzinin formalaşmasına kömək edə bilər.
