Yay aylarında məşhur olan buzlu qəhvə və digər şəkərli içkilər qaraciyərin sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Hətta spirtli içki qəbul etməyən insanlarda belə, çox miqdarda əlavə şəkər qaraciyərin alkoqolsuz yağlanması riskini artırır.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə “Seoul Economic Daily” yazır.
Şəkər qaraciyərə necə təsir edir?
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, əlavə şəkərin həddindən artıq qəbulu qaraciyərdə yağın toplanmasına və iltihabın inkişafına səbəb ola bilər.
ABŞ-ın Hoag Hospital xəstəxanasının qaraciyər transplantasiyası üzrə mütəxəssisi doktor Brayan T. Li və Northwell Health-in Advanced Medicine Center mərkəzindən doktor Ceyms Park şəkərin qaraciyərə təsiri ilə bağlı xəbərdarlıq ediblər. Onlar şərbət və qaymaq əlavə edilmiş buzlu qəhvənin, eləcə də şəkərli qazlı içkilərin istehlakını azaltmağı tövsiyə edirlər.
Mütəxəssislər izah edirlər ki, əlavə şəkər qaraciyərdə müəyyən mənada spirtin emalına bənzər prosesdən keçir. Nəticədə qaraciyərdə yağın toplanması və iltihab güclənə bilər.
Doktor Li çoxlu əlavələr olan buzlu qəhvəni “kofeinli desert” adlandırıb. Onun sözlərinə görə, şərbət, qaymaq və çırpılmış qaymaq içkinin şəkər və kalori miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Nəticədə belə bir içkidə qazlı içki qədər, hətta ondan daha çox şəkər və kalori ola bilər.
Həkimin fikrincə, burada problem içkinin soyuq olması deyil, ona əlavə edilən maddələrdir. Çox şəkərli qəhvə ümumilikdə maddələr mübadiləsinə də mənfi təsir göstərə bilər.
Yüksək fruktozalı qarğıdalı siropu da daxil olmaqla əlavə şəkərlər qaraciyərdə yağa çevrilə və burada toplana bilər. Fruktoza xüsusilə böyük yük yaradır, çünki o, spirtə bənzər şəkildə birbaşa qaraciyərdə emal olunur.
Şəkərin həddindən artıq qəbulu zamanı qanda qlükozanın səviyyəsində daha kəskin dəyişikliklər baş verir və insulinin fəaliyyəti pozula bilər. Bu proses mədəaltı vəzinin beta hüceyrələrinə təsir göstərərək iltihabi proseslərə səbəb ola bilər. Nəticədə qaraciyərdə yağ əmələ gəlməsi artır və orqanizmdə visseral yağ toplanır.
35 mindən çox insanın məlumatları araşdırılıb
Bu narahatlıqları “International Journal of Environmental Research and Public Health” jurnalında dərc olunan analiz də müəyyən qədər dəstəkləyir. Tədqiqatçılar 35 705 nəfərin iştirak etdiyi 12 araşdırmanın nəticələrini birləşdiriblər.
Məlum olub ki, müntəzəm olaraq şəkərlə şirinləşdirilmiş içkilər qəbul edən insanlarda alkoqolsuz qaraciyər yağlanması riski 1,39 dəfə yüksək olub. Həftədə 7 və daha çox belə içki qəbul edənlərdə isə risk 53 faizə qədər artıb.
Doktor Park qeyd edib ki, qaraciyərdə yağ toplandıqdan sonra iltihab və toxuma zədələnməsi yarana bilər. Zaman keçdikcə çapıq toxuması formalaşa və xəstəlik sirroza qədər irəliləyə bilər.
Qəhvənin özü isə qaraciyər üçün faydalı ola bilər
Maraqlıdır ki, qəhvənin özü, əksinə, qaraciyər üçün faydalı ola bilər. ABŞ-dakı Cedars-Sinai tibb mərkəzinin mütəxəssislərinin apardığı araşdırmada təxminən 355 min insanın məlumatları araşdırılıb.
Gündə 5 və daha çox fincan qəhvə içən insanlarda sirroz riski 32 faiz, qaraciyər xərçəngi riski 47 faiz, qaraciyər xəstəliklərindən ölüm riski isə 42 faiz daha aşağı olub. Müsbət təsir gündə 1-2 fincan qəhvə qəbul edənlərdə də müşahidə edilib.
Tədqiqatçılar bu təsiri qəhvənin tərkibindəki xlorogen turşu, polifenollar və diterpenlər də daxil olmaqla maddələrin antioksidant və iltihabəleyhinə xüsusiyyətləri ilə əlaqələndirirlər.
Lakin qəhvəyə şəkər və ya süni şirinləşdiricilər əlavə edən insanlarda qaraciyər fibrozuna bağlı iltihab göstəriciləri bir qədər yüksək olub.
Mütəxəssislər nə məsləhət görür?
Mütəxəssislər böyük ölçülü və çox şəkərli içki əvəzinə az miqdarda südlə hazırlanmış kiçik ölçülü qəhvəyə üstünlük verməyi məsləhət görürlər. Şirinləşdirilmiş qəhvədən imtina etmək çətindirsə, heç olmasa əlavə edilən şərbətin miqdarını azaltmaq tövsiyə olunur.
Əlavə şəkər yalnız buzlu qəhvədə deyil, dadlandırılmış sularda, qazlı içkilərdə, enerji içkilərində və şirinləşdirilmiş çaylarda da olur.
Bu səbəbdən mütəxəssislər içki almadan əvvəl onun qida dəyəri və tərkibi barədə məlumatları yoxlamağı vərdişə çevirməyi tövsiyə edirlər.
