Müasir dövrdə insanın qeydə alınmış maksimum ömür həddi 122 ildən bir qədər çoxdur. Lakin Yer üzündə yüz illərlə, min illərlə yaşayan, hətta nəzəri cəhətdən ölümsüz hesab edilən canlılar da mövcuddur.
Discover Wildlife nəşri təbiətdəki ən uzunömürlü canlıların sirrini araşdırıb.
Ən uzunömürlü canlılar okeanın dərinliklərində yaşayır
Bioloqların fikrincə, rekord ömür sürən canlıların əksəriyyəti dünya okeanının dərinliklərində məskunlaşıb. Soyuq su, zəif işıqlandırma və maddələr mübadiləsinin yavaş getməsi onların qocalma prosesini xeyli ləngidir.
Bundan əlavə, dərin sularda yırtıcıların az olması da bu canlıların uzun ömür sürməsinə şərait yaradır.
190 ildən 15 min ilədək…
Ən uzunömürlü canlılar sırasında aşağıdakılar yer alır:
Seyşel nəhəng tısbağası – 190 ildən çox yaşayır;
Qırmızı dəniz kirpisi – təxminən 200 il ömür sürür;
Qrenlandiya balinası – 200 ilə qədər yaşayır;
Dərin dəniz dəniz xanısı (okean perch) – iki əsrə yaxın ömür sürə bilir.
500 il yaşayan köpəkbalığı
Onurğalı heyvanlar arasında rekordçu Qrenlandiya köpəkbalığıdır. Alimlər bu növün 400-500 il yaşaya bildiyini müəyyən ediblər.
Maraqlıdır ki, bu köpəkbalığının dişiləri yalnız 150 yaşında cinsi yetkinliyə çatır. Onların hamiləlik müddəti isə 8 ildən 18 ilə qədər davam edə bilər.
4 min illik mərcanlar, 15 min illik süngərlər
Okean dibində yaşayan kvahoq adlı molyuskların yaşı 500 ildən çox ola bilir. Daha heyrətamiz rekord isə qara mərcanlara məxsusdur. Bu canlılar 4 min il fasiləsiz böyüməyə davam edə bilirlər.
Alimlərin müəyyən etdiyi ən uzunömürlü canlılardan biri isə şüşə süngərdir. Bu dəniz canlısının yaşı 15 min ilə çata bilir.
Təbiətin “ölümsüz” canlısı
Araşdırmada xüsusi diqqət çəkən canlı isə Turritopsis dohrnii meduzasıdır. Bu meduza qocalanda və ya güclü stresslə üzləşəndə inkişaf prosesini geriyə çevirərək yenidən polip mərhələsinə qayıdır. Əlverişli şəraitdə bu cavanlaşma prosesi sonsuz sayda təkrarlana bilər.
Oxşar xüsusiyyət kiçik şirin su canlısı olan hidrada da müşahidə olunur. Onun hüceyrələri daim yenilənir ki, bu da qocalmanı xeyli ləngidir.
Alimlər bu sirri insan ömrünün uzadılması üçün öyrənirlər
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu unikal canlıların qocalma mexanizmlərinin öyrənilməsi gələcəkdə yaşlanmanın ləngidilməsi, ağır xəstəliklərin müalicəsi və regenerativ tibbin inkişafı üçün mühüm elmi əsas yarada bilər. Bu sahədə əldə olunacaq yeni biliklərin insan ömrünün uzadılmasına da töhfə verəcəyi istisna edilmir.
N.Talıblı
