Əsnəmək insanların hər gün dəfələrlə etdiyi, lakin səbəbi hələ də tam izah olunmayan davranışlardan biridir. Maraqlıdır ki, bu refleks təkcə insanlarda deyil, itlərdə, pişiklərdə, quşlarda və hətta bəzi sürünənlərdə də müşahidə olunur.
Uzun illər hesab edilirdi ki, əsnəmək orqanizmdə oksigen çatışmazlığı ilə bağlıdır. Lakin aparılan təcrübələr bu nəzəriyyəni təsdiqləməyib. Hazırda alimlər daha çox beynin temperaturunun tənzimlənməsi hipotezinə üstünlük verirlər.
Bu nəzəriyyəyə görə, insan əsnəyəndə dərin nəfəs alır, üz və çənə əzələləri hərəkət edir, qan dövranı sürətlənir. Bunun nəticəsində beyinə daha sərin qan daxil olur və onun fəaliyyəti yaxşılaşır.
Əsnəməyin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onun “yoluxucu” olmasıdır. Tədqiqatlar göstərir ki, insanların əksəriyyəti başqasının əsnədiyini görəndə və ya hətta bu barədə oxuyanda belə əsnəməyə başlayır. Alimlər bunu empatiya və sosial davranışlarla əlaqələndirirlər.
Uşaqlarda bu effekt zəif olur, lakin yaş artdıqca güclənir. Bəzi araşdırmalar autizm spektr pozuntusu olan insanlarda yoluxucu əsnəmənin daha az müşahidə olunduğunu göstərib.
Əsnəmək yorğunluq, stress, darıxma və yuxusuzluq zamanı daha çox baş verir. Bununla belə, idmançılar yarışdan əvvəl, musiqiçilər səhnəyə çıxmazdan öncə, hətta paraşütçülər tullanışdan əvvəl də əsnəyə bilirlər. Bu isə onun yalnız yuxu ilə bağlı olmadığını göstərir.
Alimlər bu sadə görünən refleksin insan beyni və davranışı haqqında gələcəkdə daha maraqlı məlumatlar verəcəyini düşünürlər.
