Uzun illər plastik çirklənməsinin əsasən okeanlar və çaylarla məhdudlaşdığı düşünülürdü. Son elmi araşdırmalar isə göstərir ki, mikroplastiklər artıq atmosferin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Alimlər dünyanın müxtəlif bölgələrində yağış, qar və hətta dumanın tərkibində plastik hissəcikləri aşkar ediblər.
Mikroplastiklər ölçüsü 5 millimetrdən kiçik olan plastik qırıntılarıdır. Onlar avtomobil təkərlərinin aşınması, sintetik geyimlərin yuyulması, plastik qablaşdırmaların parçalanması və sənaye tullantıları nəticəsində yaranır. Külək bu hissəcikləri yüzlərlə, bəzən minlərlə kilometr uzağa daşıya bilir.
Araşdırmalar göstərir ki, mikroplastiklər Alp dağlarında, Arktikada və Antarktidada belə aşkar olunub. Bu isə onların planet üzrə geniş yayıldığını göstərir.
Mütəxəssisləri narahat edən əsas məqam bu hissəciklərin insan sağlamlığına mümkün təsirləridir. Son illərdə mikroplastiklər insan qanında, ağciyərlərdə, plasentada və bəzi daxili orqanlarda da müəyyən edilib. Alimlər onların iltihab proseslərinə, hormon balansına və immun sisteminə təsiri üzərində araşdırmaları davam etdirirlər.
Ekoloqlar bildirirlər ki, problemin qarşısını almaq üçün birdəfəlik plastikdən istifadənin azaldılması vacibdir. Təkrar istifadə olunan çantalar, şüşə qablar və metal su butulkaları plastik tullantıların həcmini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.
Şəhərlərdə yaşıllıq sahələrinin artırılması da havadakı toz və mikrohissəciklərin tutulmasına kömək edir. Bununla yanaşı, tullantıların düzgün çeşidlənməsi və təkrar emalı ətraf mühitin qorunmasında mühüm rol oynayır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, mikroplastik problemi yaxın onilliklərdə qlobal ekoloji gündəliyin əsas mövzularından biri olacaq. Onun təsirlərini azaltmaq isə həm dövlətlərin, həm də hər bir vətəndaşın davranışından asılıdır.
