Qətər vasitəçiləri ABŞ və İsraillə müharibəyə son qoyulmasını nəzərdə tutan yeni saziş layihəsini İrana təqdim ediblər. Layihə gərginliyin azaldılması üçün qarşılıqlı addımlardan ibarət yeddi günlük planı əhatə edir. Lakin yüksək vəzifəli iranlı rəsmilərdən biri Dohanın yalnız qəbuledilməz ideyalar irəli sürdüyünü və bunların tamhüquqlu təklif sayıla bilməyəcəyini bildirib.
Bu barədə Reuters danışıqların gedişi ilə tanış olan mənbələrə istinadən məlumat yayıb.
Agentliyin İranı təmsil etməyən həmsöhbətlərindən birinin sözlərinə görə, layihə bazar günü Tehrana təqdim olunub və hazırda İran tərəfi tərəfindən nəzərdən keçirilir. Cavabın həftənin sonunadək verilməsi gözlənilir.
Plan hər iki tərəfin hər gün atmalı olduğu, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə yönələn ardıcıl addımları nəzərdə tutur. Sazişin həyata keçirilməsi üçün yeddi gün ayrılıb. Bir neçə dövlət razılaşmanın təminatçısı kimi çıxış edə bilər. Prosesə gələn həftənin əvvəlində başlanılması mümkündür.
Lakin İran adından danışıqlarda birbaşa iştirak edən başqa bir Reuters mənbəsi Qətərin Tehrana “təklif deyil, qəbuledilməz ideyalar” çatdırdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, İranın nüvə məsələsində mövqeyi dəyişməz olaraq qalır və Tehran bu məsələdə güzəştə getmək niyyətində deyil.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi çərşənbə günü bildirib ki, Tehran müharibəyə son qoyulması üçün özünün yeddi günlük planının həyata keçirilməsi variantlarını qiymətləndirərək vasitəçilərlə sıx təmaslarını davam etdirir. Onun sözlərinə görə, İran diplomatiyaya hələ də şans verir və təklif etdiyi mexanizmi bir həftədən az müddətdə həyata keçirmək mümkündür.
Vaşinqton İranın nüvə proqramının danışıqların ilk mərhələsindən etibarən müzakirələrə daxil edilməsində israr edir. Tehran isə ilk növbədə ABŞ-ın İran limanlarına tətbiq etdiyi blokadanın dayandırılmasını və İran neftinin ixracına qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasını tələb edir.
İran Qərbin ölkənin nüvə proqramının hərbi məqsədlər daşıması ilə bağlı iddialarını rədd edir.
Münaqişənin genişlənməsi fonunda Qətər və Pakistan vasitəçilik səylərinə rəhbərlik edirlər. Münaqişə fevralın 28-də başlayıb. Əvvəlki nizamlanma cəhdi iyun ayında müvəqqəti razılaşmanın əldə olunmasına imkan versə də, həmin razılaşma qısa müddət sonra qüvvəsini itirib.
İranın dəstəklədiyi Yəmən husilərinin Səudiyyə Ərəbistanına hücumları da danışıqlar üçün əlavə təhlükə yaradır. Səudiyyə Ərəbistanının ən böyük neft emalı müəssisələrindən biri olan Ras-Tənura zavoduna zərbədən sonra çərşənbə günü neftin qiyməti 1 faizdən çox artaraq bir barel üçün 115 dolları ötüb.
Döyüşlərin güclənməsi dünya enerji ticarətinin ən mühüm marşrutlarından sayılan Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında gəmiçiliyə dair riskləri də artırır.
Reuters-in məlumatına görə, bazar günü Tehranda keçirilən görüşdən əvvəl vasitəçilər İsrailin İrana qarşı zərbələri yenidən başlada biləcəyindən ehtiyat edirdilər.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp da təhdidlərini təkrarlayıb. İranda isə hərbi əməliyyatların yenidən başlaması ehtimalına qarşı Fars körfəzində sualtı kabellərə zərbələr endirilməsi planlarının hazırlandığı bildirilib.
