Bəzən marketlərdə alış-veriş zamanı təsadüfən məhsulun sınması və ya yararsız hala düşməsi halları baş verir. Belə vəziyyətlərdə tez-tez sual yaranır: məhsula dəyən ziyanı müştəri ödəməlidir, yoxsa məsuliyyət mağazanın üzərinə düşür? AzPost bildirir ki, Azərbaycan qanunvericiliyində bu məsələ əsasən mülki hüquq normaları ilə tənzimlənir və hadisənin hansı şəraitdə baş verməsindən asılı olaraq məsuliyyət dəyişə bilər.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152-ci maddəsinə əsasən, əmlakın təsadüfən məhv olması və ya zədələnməsi riski, əgər qanunda və ya müqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, mülkiyyətçinin üzərinə düşür. Yəni məhsul satılana qədər onun sahibi mağaza sayılır və təsadüfi zərər hallarında risk də əsasən sahibkara məxsus olur.
Lakin müştərinin səhlənkarlığı və ya ehtiyatsız davranışı nəticəsində məhsula zərər dəydiyi sübuta yetirilərsə, həmin ziyanı müştəri ödəməli ola bilər. Məsələn, məhsulu diqqətsiz hərəkət nəticəsində qırmaq və ya bilərəkdən zədələmək bu kateqoriyaya daxildir. Belə hallarda sahibkar zərərin ödənilməsi üçün məhkəməyə müraciət etmək hüququna malikdir.
Digər tərəfdən, əgər məhsulun zədələnməsi mağazada şəraitin düzgün təşkil olunmaması ilə bağlıdırsa – məsələn, rəflərin həddindən artıq sıx yerləşdirilməsi və ya təhlükəsizlik qaydalarının pozulması nəticəsində baş veribsə – məsuliyyət mağazanın üzərinə düşə bilər. Bu kimi hallarda sahibkarın təşkilati məsuliyyəti nəzərə alınır və müştəridən ödəniş tələb etmək hüquqi əsas tapmaya bilər.
Qanunvericilik azyaşlıların vurduğu ziyan məsələsini də ayrıca tənzimləyir. Mülki Məcəllənin müvafiq normalarına əsasən, 14 yaşına çatmamış şəxslərin vurduğu maddi ziyana görə əsas məsuliyyət onların valideynləri və ya qəyyumlarının üzərinə düşür.
Nəticə olaraq, marketdə məhsulun təsadüfən zədələnməsi hər dəfə avtomatik olaraq müştərinin məsuliyyəti demək deyil. Hadisənin səbəbi, mağazada yaradılmış şərait və müştərinin davranışı hüquqi qiymətləndirmədə əsas rol oynayır. Bu səbəbdən belə hallarda tərəflər arasında mübahisə yaranarsa, məsələ faktiki vəziyyət və qanun normaları əsasında həll olunur.
