Skip to content
cropped-cropped-logo.png

Analitik İnternet Portalı

Primary Menu
  • Siyasət
  • Dünya
  • Müsahibə
  • İqtisadiyyat
  • Araşdırma
  • Gündəm
  • İdman
  • Media
  • Şou Biznes
  • Sosial
  • Redaksiya Siyasəti
Light/Dark Button
  • Baş Yazı

Ölkədə əlilliyə görə pensiya alanların sayı 128 min nəfər azalıb – Niyə kəskin azalıb?

User 18 Noyabr 2026 - 15:46
eliller

Azərbaycanda son beş il yarım ərzində əlilliyə görə əmək pensiyası alanların sayı 128 mindən çox azalıb. Bu, həmin kateqoriya üzrə pensiyaçıların sayının təxminən üçdə birinin azalması deməkdir. Daha diqqətçəkən məqam isə budur ki, ölkədə əmək pensiyaçılarının ümumi sayında qeydə alınan azalmanın demək olar ki, hamısı əlilliyə görə pensiya alanların hesabına baş verib.

Azpost.info bildirir ki, Hesablama Palatasının Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun (DSMF) 2027-ci il büdcə layihəsinə dair rəyində əksini tapan göstəricilər pensiya sistemində diqqətçəkən dəyişiklik olduğunu ortaya qoyur.

Sənədə əsasən, 2021-ci il yanvarın 1-də Azərbaycanda əlilliyə görə əmək pensiyası alanların sayı 373 min 809 nəfər olub. 2026-cı il iyulun 1-də isə bu göstərici 245 min 187 nəfərə enib. Beləliklə, beş il yarım ərzində 128 min 622 nəfər azalma qeydə alınıb. Bu, 34,4 faiz deməkdir.

Eyni dövrdə ölkədə bütün növ əmək pensiyası alanların sayı 1 milyon 228 min 829 nəfərdən 1 milyon 99 min 979 nəfərə düşüb. Ümumi azalma 128 min 850 nəfər və ya 10,5 faiz təşkil edib. Başqa sözlə, ümumi pensiyaçı sayındakı azalmanın 99,8 faizi əlilliyə görə əmək pensiyası alanların sayının azalması ilə bağlıdır.

Yaşa görə pensiya alanların sayı isə, demək olar ki, dəyişməyib. 2021-ci ilin əvvəlində bu kateqoriyada 716 min 222 nəfər olduğu halda, 2026-cı ilin iyulunda 716 min 25 nəfər qeydə alınıb. Ailə başçısını itirməyə görə pensiya alanların sayı da 138 min 798 nəfərdən 138 min 767 nəfərə enib.

Bu müqayisə göstərir ki, pensiyaçıların sayındakı kəskin dəyişiklik bütün kateqoriyalara aid deyil. Əsas azalma əlilliyə görə əmək pensiyası alanlar arasında baş verib.

Bu azalma əlilliyi olan insanların sayının azalması deməkdir?

Burada iki fərqli göstəricini qarışdırmaq olmaz: əlilliyi olan şəxslərin ümumi sayı və əlilliyə görə əmək pensiyası alanların sayı.

Əlilliyi müəyyən edilmiş şəxsin əmək pensiyası almaq hüququ onun sığorta stajından və bəzi hallarda fərdi hesabında toplanmış pensiya kapitalından asılıdır. Bu şərtlərə cavab verməyən şəxslər isə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hallarda əlilliyə görə sosial müavinət ala bilərlər.

Dövlət Statistika Komitəsinin əvvəlki illər üzrə məlumatlarında da pensiya və ya müavinət alan əlilliyi olan şəxslər ayrıca göstərilir. Məsələn, 2021-ci ilin əvvəlində pensiya və ya müavinət alan əlilliyi olan şəxslərin ümumi sayı 614 min 731 nəfər olub. Bu rəqəm yalnız əmək pensiyası alanları əhatə etmir.

Deməli, əlilliyə görə əmək pensiyası alanların sayının 34,4 faiz azalması əlilliyi olan şəxslərin eyni nisbətdə azaldığını göstərmir. Bir qrup şəxsin əmək pensiyasından sosial müavinətə keçməsi, əlillik müddətinin bitməsi və təkrar qiymətləndirmənin nəticələri kimi amillər ümumi mənzərəyə təsir edə bilər.

Ancaq bunların hər birinin statistikaya nə qədər təsir etdiyini göstərən bölgü açıqlanmayıb.

Əlilliyə görə əmək pensiyası hansı şərtlərlə verilir?

Qanunvericiliyə görə, əlilliyə görə əmək pensiyasının təyin olunmasında orqanizmin funksiyalarının pozulma faizi, sığorta stajı və müəyyən hallarda pensiya kapitalı nəzərə alınır.

-Orqanizmin funksiyalarının 81–100 faiz pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərə ümumilikdə azı 5 il sığorta stajı və əmək qabiliyyətli yaş dövrünün hər tam ili üçün 4 ay sığorta stajı tələb olunur.

-31–80 faiz pozulmaya görə əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslər üçün isə bu staj şərti ilə yanaşı, fərdi hesabda minimum əmək pensiyası məbləğində təminat yaratmağa imkan verən pensiya kapitalı da olmalıdır.

Bu tələblər Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin və DSMF-nin rəsmi izahlarında göstərilir. Əgər şəxsin əlilliyi müəyyən edilsə də, əmək pensiyası hüququ yaranmırsa, qanunvericiliyin şərtlərinə uyğun olaraq ona sosial müavinət təyin edilə bilər. Hazırda əlilliyin dərəcəsindən asılı olaraq aylıq müavinət 180, 250 və ya 300 manatdır.

Əsas sual açıq qalır: 128 min nəfər niyə azalıb?

Hesablama Palatasının rəyində əlilliyə görə əmək pensiyası alanların sayının azalması göstərilsə də, bu azalmanın səbəbləri ayrıca izah edilmir. Buna görə də yalnız təqdim olunan rəqəmlər əsasında azalmanı əlilliyin təkrar qiymətləndirilməsi, pensiya hüququnun itirilməsi və ya sosial müavinətə keçidlə əlaqələndirmək olmaz.

Məsələnin aydınlaşması üçün Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən bir neçə göstəricinin açıqlanması vacibdir: 2021-ci ildən 2026-cı ilin iyulunadək neçə nəfərin əlillik müddəti başa çatıb, neçə nəfərin təkrar qiymətləndirmədən sonra əlilliyi təsdiqlənməyib, neçə nəfər əmək pensiyasından sosial müavinətə keçib və neçə nəfərin pensiya ödənişi digər səbəblərlə dayandırılıb?

Nəticə etibarilə, rəqəmlər pensiya sistemində ciddi struktur dəyişikliyinə işarə edir. Ancaq əsas məsələ təkcə neçə nəfərin əmək pensiyası almasının azalması deyil, həmin şəxslərin hazırda hansı sosial təminatla əhatə olunmasıdır.

Samir Abdulla

AzPost.az

Post navigation

Previous: Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? – AÇIQLAMA

Oxşar xəbərlər

Vergi
  • Baş Yazı

Azərbaycanda vergi qaydaları dəyişir – Kuryerlər, taksi sürücüləri və ev sahiblərini nə gözləyir?

User 18 Noyabr 2026 - 12:15
pensiya esas
  • Baş Yazı

Pensiya kapitalı çatmayanları nə gözləyir? – 220 manatla dolanmalı olacaqlar?

User 18 Noyabr 2026 - 11:12
menzil dizayn
  • Baş Yazı

Güzəştli mənzili kimlər ala bilər? -Hüququ olan şəxslərin tam siyahısı

User 17 Noyabr 2026 - 17:48

xƏBƏR

eliller
  • Baş Yazı

Ölkədə əlilliyə görə pensiya alanların sayı 128 min nəfər azalıb – Niyə kəskin azalıb?

User 18 Noyabr 2026 - 15:46
Azərbaycanda son beş il yarım ərzində əlilliyə görə əmək pensiyası alanların sayı 128 mindən çox azalıb. Bu,...
Read more about Ölkədə əlilliyə görə pensiya alanların sayı 128 min nəfər azalıb – Niyə kəskin azalıb?
Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? – AÇIQLAMA 4d7fd4cb-d7b2-434c-b4ea-93924d3a0e7d
  • Aktual

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? – AÇIQLAMA

Orkhan Ali 18 Noyabr 2026 - 15:46
Meşədə insanlardan gizli yaşayan qəbilə kömək istədi – Səbəb nədir? amazonka tayfa
  • Maraqlı

Meşədə insanlardan gizli yaşayan qəbilə kömək istədi – Səbəb nədir?

User 18 Noyabr 2026 - 15:26
Putin, Tramp və Si Cinpin arasında danışıqların mövzuları açıqlanıb tramp putin cin
  • Dünya

Putin, Tramp və Si Cinpin arasında danışıqların mövzuları açıqlanıb

User 18 Noyabr 2026 - 15:22
Almaniyanın xarici işlər naziri Bakıdan Ermənistana uçub alman xin
  • Dünya

Almaniyanın xarici işlər naziri Bakıdan Ermənistana uçub

User 18 Noyabr 2026 - 14:28
  • Haqqımızda
  • Əlaqə
Copyright © Bütün hüquqlar qorunur | ReviewNews by AF themes.