Pomidorun tərkibində olan və çox da tanınmayan bitki piqmenti qaraciyərdə yağ yığılmasının qarşısını almağa kömək edə bilər.
ABŞ-ın Tafts Universitetinin alimləri apardıqları araşdırmada fitoin adlı maddənin qaraciyərin piylənməsi riskini azaltmaq potensialına malik olduğunu müəyyən ediblər. Lakin nəticələr hələlik yalnız siçanlar üzərində aparılan təcrübələrdə əldə olunub.
Fitoin rəngsiz maddədir və yetişmiş pomidorlara qırmızı rəng verən likopenin sələfidir. Tədqiqatçılar onun özünün də orqanizm üçün qoruyucu xüsusiyyətlərə malik olub-olmadığını araşdırıblar.
Molecular Nutrition & Food Science jurnalında dərc olunan araşdırmanın nəticələrinə görə, tərkibində çoxlu rafinə olunmuş karbohidratlar olan qida ilə yanaşı fitoin qəbul edən siçanların qaraciyərində həmin maddəni qəbul etməyən heyvanlarla müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə daha az yağ toplanıb.
Gündə 3-4 pomidora bərabər miqdar
Təcrübədə istifadə olunan fitoinin miqdarı insanın gündəlik təxminən 3-4 orta ölçülü təzə pomidordan və ya 100 qram tomat pastasından əldə edə biləcəyi miqdara uyğun olub.
Alimlər hesab edirlər ki, fitoin bağırsaq mikrobiotasının tərkibini dəyişdirməklə deyil, qaraciyərdə maddələr mübadiləsini tənzimləyən zülallara birbaşa təsir etməklə işləyə bilər.
Bu mexanizm orqanizmin artıq yağdan enerji mənbəyi kimi istifadə etməsinə, onun qaraciyər hüceyrələrində toplanmasının isə azalmasına kömək edə bilər.
Maddənin özü deyil, parçalanma məhsulları təsir göstərə bilər
Araşdırmanın daha maraqlı nəticələrindən biri fitoinin özünün yeganə təsiredici maddə olmaya biləcəyini göstərib.
Alimlər fitoini parçalamaq üçün lazım olan fermentlərdən məhrum edilmiş siçanlarda bu maddənin orqanizmdə daha yüksək səviyyədə toplandığını müəyyən ediblər. Buna baxmayaraq, qaraciyəri qoruyan təsir müşahidə olunmayıb.
Bu nəticə fitoinin orqanizmdə parçalanması zamanı yaranan digər birləşmələrin də mühüm rol oynaya biləcəyinə işarə edir.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Tafts Universitetinin alimi Na Yon Li bildirib ki, həm likopen, həm də fitoin pomidorda və pomidor məhsullarında əhəmiyyətli miqdarda olur. Lakin əvvəlki araşdırmalar fitoinin orqanizm tərəfindən daha asan mənimsənilə bildiyini göstərib.
Qadın və erkək siçanlarda fərqli nəticə
Alimlər təcrübə zamanı cinslər arasında da fərq müşahidə ediblər.
Dişi siçanların qaraciyərində fitoin daha çox toplanıb. Tədqiqatçılar bunun maddənin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsi və parçalanmasında cins fərqlərinin rol oynaya biləcəyini düşünürlər.
Qaraciyər hüceyrələrində həddindən artıq yağ toplanması ilə xarakterizə olunan metabolik mənşəli steatotik qaraciyər xəstəliyi ABŞ-da yetkin insanların 38 faizinə qədərini əhatə edir.
Xəstəlik zaman keçdikcə iltihaba, qaraciyərin zədələnməsinə və sirroza səbəb ola bilər.
Bununla belə, alimlər xəbərdarlıq edirlər ki, fitoinin insanlarda qaraciyəri qoruyucu təsirini təsdiqləmək üçün əlavə araşdırmalara ehtiyac var.
Yəni hazırkı nəticələr pomidorun qaraciyər xəstəliklərinin qarşısını aldığı anlamına gəlmir. Lakin tədqiqat pomidorun tərkibindəki az öyrənilmiş maddələrin metabolik sağlamlıq baxımından gələcəkdə mühüm rol oynaya biləcəyini göstərir.
