Müasir həyat tərzi insanı davamlı məhsuldar və aktiv olmağa sövq edir. Lakin resurslarımız məhduddur və bu, tez-tez emosional tükənmə – yəni “burnout” adlandırılan vəziyyətə gətirib çıxarır. AzPost xəbər verir ki, kliniki psixoloq və EMDR-terapevt Nadejda Turlaeva bildirib ki, bu hal sadəcə yorğunluq deyil, enerjinin idarəsində ciddi pozulmadır.
Mütəxəssisin sözlərinə görə, tükənmə ilk növbədə həddindən artıq çalışan, hər şeyə cavabdeh olmaq istəyən, emosional cəhətdən həssas və perfeksionist insanlarda müşahidə olunur. Onlar hər şeyin öhdəsindən təkbaşına gəlməyə çalışır, yorulmaqlarına baxmayaraq dayanmadan davam edirlər.
“Emosional tükənmə insanın özünü itirməsidir. Bədəniniz işləyir, gülümsəyirsiniz, amma içəridə boşluq hiss edirsiniz. Bu hal “bir az da dözüm” düşüncəsi ilə başlayır. Sonra isə səbəbsiz göz yaşları, ümidsizlik, əsəb və yorğunluq gəlir”, – deyə Turlaeva qeyd edir.
Psixoloq bildirir ki, beynimiz resursları hiss etmir, sadəcə vəzifənin vacibliyinə, təcili olmasına və daxili təzyiqə reaksiya verir. Əgər siz daim “yalnız irəli” prinsipi ilə yaşayırsınızsa, beyniniz sizin istirahət etməyinizə imkan verməyəcək.
“Bu halın nəticəsi olaraq insan ‘sürətyüksək fəaliyyət rejiminə’ keçir. Lakin bu uzun sürmür – sevinc hissi itir, baş qarışıq olur, istirahət belə kömək etmir. Əgər özünüzə daima ‘mən gərək’, ‘yalnız nəticə vacibdir’, ‘istirahət etməyə ancaq hər şeyi bitirəndən sonra icazə var’ deyirsinizsə, bu cümlələr sizi tükəndirir. Onlar dəstək deyil, daxili basqıdır”, – deyə psixoloq vurğulayır.
Mütəxəssis emosiyaların basdırılmasının da tükənməyə gətirdiyini bildirir: “Qəzəbi boğmaq, qorxunu susmaq, kədəri təxirə salmaq – bunlar hamısı yorğunluq bankına əlavə olunan damcılardır”.
Psixoloq praktiki məsləhətlər də verir:
-
Özünüzlə nə danışdığınıza fikir verin: “Mən bacardığım qədər edirəm və bu kifayətdir” kimi yanaşmalar daha faydalıdır.
-
Emosiyalarınızı tanıyın və ifadə etməyə cəhd edin – yazın, danışın, rəqs edin, rəsmlə ifadə edin və ya sadəcə ağlayın.
-
Gündə cəmi 5 dəqiqəlik səssizlik və məqsədsiz sakitlik belə bədəni bərpa edə bilər.
-
Yavaş nəfəs alma məşqləri və keyfiyyətli yuxu da mühüm rol oynayır.
-
Kiçik zövqlərə – isti çay, sevdiyiniz musiqi, rahat geyim – diqqət ayırın. Məqsəd “nail olmaq” yox, “hiss etmək” olmalıdır.
Nəticə olaraq psixoloq bildirir: “Enerji bir valyutadır. Onu necə istifadə edəcəyiniz sizin seçim və bacarığınızdır. Tükənmə həddinə çatmadan öncə dəyişikliklərə başlamaq mümkündür”.
