Qarışqa
Qarışqa koloniyası, müəyyən bir növ qarışqaların sosial quruluşunu təşkil edir. Hər bir koloniya çoxsaylı qarışqalardan ibarət olsa da, bu qarışqalar arasında çox spesifik vəzifələr mövcuddur. Qarışqa koloniyaları əsasən üç növ qarışqadan ibarətdir: kraliça qarışqa, erkəklər və işçi qarışqalar.
Kraliça qarışqa koloniyanın ən vacib üzvüdür. Koloniyanın varlığını təmin edən əsas quruluşdur. Kraliça qarışqa yalnız bir vəzifəni yerinə yetirir: yumurta qoymaq. Əslində, kraliça qarışqa koloniyanın bütün yeni üzvlərinin doğulmasına cavabdehdir. Əksər qarışqa növlərində, yalnız bir kraliça qarışqa olur və o, həyat boyu milyonlarla yumurta qoyur. Bu yumurtalar, gələcək işçi qarışqaların, erkəklərin və yeni kraliçaların meydana gəlməsinə səbəb olur. Kraliça qarışqa, koloniyanın inkişafı və davamlılığı üçün son dərəcə vacibdir. Bir çox qarışqa növündə, kraliçanın uzun ömrü və nəsil verə bilməsi koloniyanın gücünü müəyyən edir.
Erkək qarışqalar yalnız koloniyanın cinsiyyətini davam etdirmək üçün mövcud olurlar. Onlar yalnız bir neçə dəfə döllənmə əməliyyatını həyata keçirir və sonra ölərlər. Bu qarışqaların sayı adətən koloniyanın ümumi sayından çox azdır. Onlar, əsasən yeni kraliçaları dölləmək və çoxalma məqsədi ilə yetişdirilirlər. Erkək qarışqalar cəmiyyətin üzvü olsalar da, əməyin digər hissələrində, məsələn, yuva qurma və yemək tapmaq kimi işlərdə iştirak etmirlər.
İşçi qarışqalar koloniyanın ən böyük qrupunu təşkil edir və bir çox fərqli vəzifə yerinə yetirirlər. İşçi qarışqaların vəzifələri növlərindən və koloniyanın ehtiyaclarından asılı olaraq fərqlənir. Onlar əsasən aşağıdakı vəzifələri yerinə yetirirlər. İşçi qarışqalar qida tapmaq üçün ətraf mühiti araşdırır və bu qidanı koloniya daxilindəki digər üzvlərlə paylaşırlar. Bəzi növlərdə, işçi qarışqalar qidanı yuva daxilində saxlayırlar, bəzilərində isə onu daha sonra istifadə etmək üçün daşıyırlar.
İşçi qarışqalar koloniyanın yuvasını qorumaq və təmizləmək üçün məsuliyyət daşıyır. Yuva təmizliyi və nizam-intizam işçi qarışqaların ən əsas vəzifələrindən biridir.
Bu qarışqalar həmçinin, yuvanı potensial təhlükələrdən qorumaq üçün mübarizə aparırlar. Onlar yuvaya daxil olmağa çalışan yırtıcıları və digər qarışqaları müdafiə edirlər.
İşçi qarışqalar həm də koloniyada doğulan körpə qarışqalara (larvalara) baxmaq və onları böyütməkdən məsuldur. Onlar larvalara qida verir və onları inkişaf etdirirlər.
Bəzi qarışqa növlərində isə işçi qarışqalar arasında daha ixtisaslaşmış vəzifələr də mövcuddur. Məsələn, bəzi işçi qarışqalar yalnız qida tapmaqla məşğul olurlar, digərləri isə yalnız yuva təmizliyi ilə məşğuldurlar. Bu ixtisaslaşma, koloniyanın fəaliyyətini daha effektiv hala gətirir və hər bir qarışqa öz rolunu yerinə yetirməklə ümumi məqsədə xidmət edir.
