Mağazalarda məhsul alarkən istehlakçıların ilk baxdığı məlumatlardan biri son istifadə tarixidir. Bir çox insan hesab edir ki, həmin tarix keçən kimi məhsul istifadəyə tam yararsız olur. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, qablaşdırmalar üzərində göstərilən bütün tarixlər eyni məna daşımır və bəzi hallarda məhsul göstərilən tarixdən sonra da istehlak üçün yararlı qala bilər.
AzPost xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, qida sənayesində əsasən iki fərqli tarix göstəricisindən istifadə olunur. Bunlardan biri məhsulun təhlükəsiz istehlak müddətini göstərən “son istifadə tarixi”, digəri isə keyfiyyət göstəricisi hesab edilən “ən yaxşı istifadə olunma tarixi”dir. Bir çox istehlakçı bu iki anlayışı qarışdırdığı üçün hər il tonlarla qida məhsulu vaxtından əvvəl tullantıya çevrilir.
Böyük Britaniyanın qida təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssisi doktor Sara Şenkker bildirir ki, “ən yaxşı istifadə olunma tarixi” məhsulun dad, qoxu və tekstura baxımından ən yüksək keyfiyyət dövrünü göstərir. Onun sözlərinə görə, bu tarix keçdikdən sonra məhsulun keyfiyyətində müəyyən dəyişikliklər baş verə bilər, lakin bu, onun mütləq təhlükəli olması anlamına gəlmir.
Araşdırmalar göstərir ki, düyü, makaron, şəkər, duz, bal və bəzi konserv məhsulları düzgün şəraitdə saxlanıldığı təqdirdə üzərində göstərilən tarixdən xeyli sonra da istifadə edilə bilər. Bunun əksinə olaraq süd məhsulları, çiy ət, balıq və bəzi hazır qidalarla bağlı tarix göstəricilərinə daha ciddi yanaşmaq tövsiyə edilir.
ABŞ-ın qida təhlükəsizliyi üzrə eksperti Ben Çapman qeyd edir ki, məhsulun görünüşü, qoxusu və saxlanma şəraiti də mühüm rol oynayır. O bildirib ki, qablaşdırması şişmiş konservlər, xoşagəlməz qoxu verən məhsullar və ya kif əlamətləri görünən qidalar tarixindən asılı olmayaraq istehlak edilməməlidir.
BMT-nin məlumatlarına görə, dünyada istehsal olunan qidaların təxminən üçdə biri müxtəlif səbəblərdən itkiyə və ya israfa məruz qalır. Ekspertlər hesab edirlər ki, tarix göstəricilərinin düzgün başa düşülməsi ərzaq tullantılarının azaldılmasına əhəmiyyətli töhfə verə bilər. Bir çox ölkələrdə artıq istehlakçıların bu sahədə maarifləndirilməsi üçün xüsusi proqramlar həyata keçirilir.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, son istifadə tarixi vacib göstərici olsa da, hər məhsul üçün eyni qayda tətbiq edilmir. Məhsulun növü, saxlanma şəraiti və qablaşdırma vəziyyəti də onun təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsində əsas amillərdən hesab olunur. Buna görə də qida məhsullarını yalnız tarixə əsasən deyil, ümumi vəziyyətini nəzərə alaraq dəyərləndirmək tövsiyə edilir.
