Yay mövsümünün qızğın çağı olmasına baxmayaraq, Azərbaycanda daxili və xarici turizm sahəsində illərdir müzakirə edilən, lakin həllini tapmayan struktur problemləri yenidən gündəmə gəlib.
Qonşu Gürcüstan dənizkənarı kurortları ilə, Türkiyə isə qlobal rəqabətə davamlı xidmət şəbəkəsi ilə milyonlarla xarici turist cəlb etdiyi bir vaxtda, Azərbaycanda turizm sektoru hələ də yüksək qiymətlər və aşağı xidmət keyfiyyəti səbəbindən tənqid hədəfindədir. Ölkənin turizm potensialı böyük olsa da, onun real iqtisadi gəlirə çevrilməsi prosesi ləngiyir.
Gürcüstanda bir həftə, yoxsa Qəbələdə üç gün?
Ekspertlərin apardığı monitorinqlər göstərir ki, Azərbaycanda regional turizmin inkişafına mane olan ən böyük faktor qiymət siyasətinin daxili bazarın reallıqlarına və beynəlxalq rəqabətə uyğunlaşdırılmamasıdır. Hazırda Quba, Qəbələ, Şamaxı və ya Nabran kimi populyar istirahət zonalarında 4 nəfərlik bir ailənin 3 günlük otel, qidalanma və nəqliyyat xərci, qonşu Gürcüstanın Batumi şəhərində və ya Türkiyənin Antalya sahillərində 1 həftəlik, hər şey daxil (all-inclusive) paketindən baha başa gəlir.
Yerli otel və istirahət mərkəzlərinin rəhbərləri yüksək qiymətləri mövsümün qısa olması və vergi yükləri ilə əsaslandırmağa çalışsalar da, istehlakçı daxilində yaranan narazılıq daxili turizmin zəifləməsinə səbəb olur. Orta statistik Azərbaycan vətəndaşı büdcəsini ölkə xaricində xərcləməyə daha çox meyil göstərir ki, bu da kapitalın ölkədən kənara axması deməkdir.
Xarici turistlərin Azərbaycana cəlb edilməsində digər ciddi maneə nəqliyyat logistikasıdır. “Low-cost” (ucuz) aviaşirkətlərin ölkəmizə uçuş coğrafiyasının hələ də tam genişlənməməsi və aviabilet qiymətlərinin baha olması Avropa və Asiyadan gələn büdcəli turistlərin Azərbaycanı öz marşrutlarından çıxarmasına səbəb olur. Bundan əlavə, quru sərhədlərinin gediş-gəliş üçün qapalı qalması regional birtərəfli turizm axınını, xüsusən də yaxın qonşu ölkələrdən gələ biləcək kütləvi turist axınını tamamilə məhdudlaşdırıb. Hədəflənən yalnız zəngin ərəb və ya körfəz ölkələrinin turistləri olduqda isə ümumi turizm ekosistemi dayanıqlı inkişaf edə bilmir.
Çıxış yolu nədir?
Turizm mütəxəssislərinin fikrincə, daxili bazarda rəqabətlilik yaratmaq üçün regional kiçik və orta sahibkarlığa (məsələn, kənd evləri, butik hostellər) vergi güzəştləri edilməli və stimullaşdırıcı tədbirlər görülməlidir. Qiymət-xidmət balansı dövlət və özəl sektorun birgə tənzimləmə mexanizmləri ilə optimallaşdırılmalıdır. Əks təqdirdə, Azərbaycan turizm sənayesi hər il qonşu dövlətlərə milyonlarla manatlıq potensial gəliri uduzmağa davam edəcək.
S.Abdulla
