2026-cı ilin ilk rübündə Rusiyadan Azərbaycana göndərilən pul vəsaitlərinin həcmi əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Azərbaycan Mərkəzi Bankının açıqladığı statistikaya görə, yanvar-mart aylarında Rusiyadan ölkəyə 110,8 milyon ABŞ dolları köçürülüb. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 29 faiz çoxdur və Rusiya yenə də Azərbaycana ən çox pul göndərilən ölkə olaraq qalır.
Azpost.info xəbər verir ki, iqtisadçılar bu artımın həm ölkə daxilində istehlaka, həm də ailələrin maliyyə vəziyyətinə müsbət təsir göstərə biləcəyini bildirirlər.
Pul köçürmələrinin əsas mənbəyi niyə Rusiyadır?
Rusiyada yüz minlərlə azərbaycanlı yaşayır və onların bir hissəsi işlədiyi və qazandığı vəsaiti mütəmadi olaraq ailələrinə göndərir. Bu vəsaitlər əsasən, ailələrin gündəlik xərclərinə, təhsil və səhiyyə xidmətlərinə, mənzil təmiri və tikintisinə, kiçik biznes fəaliyyətinə, bank əmanətlərinə yönəldilir.
Məhz buna görə Rusiyadan daxil olan pul köçürmələri Azərbaycanın qeyri-neft gəlirlərinin mühüm hissələrindən biri hesab olunur. Son illərin dinamikasına nəzər saldıqda, Rusiyadan gələn pul vəsaitlərinin həcmində ciddi bir azalma trendi müşahidə olunur.
Rusiyadan Azərbaycana pul göndərmək üçün hazırda beynəlxalq sanksiyalar və məhdudiyyətlər fonunda əsasən onlayn mobil tətbiqlər, milli ödəniş sistemləri və sürətli pul köçürmə xidmətləri istifadə olunur. Rusiya banklarının əksəriyyəti SWIFT sistemindən çıxarıldığı üçün birbaşa vizit kartdan karta köçürmələr işləmir, lakin alternativ və tam qanuni üsullar mövcuddur.
Ekspertlərin və rəsmi statistikaların rəyinə görə, Rusiyada miqrasiya nəzarətinin sərtləşdirilməsi fonunda orada yaşayan və işləyən Azərbaycan vətəndaşlarının sayında ciddi azalma qeydə alınıb. Təkcə 2025-ci ildə rəsmi qeydiyyatlı şəxslərin sayı 331 mindən 224 minə düşüb.
Hansı ölkələr ilk sıralardadır?
Mərkəzi Bankın məlumatına əsasən, 2026-cı ilin ilk rübündə Azərbaycana ən çox pul köçürülən ölkələr bunlardır:
Rusiya – 110,8 milyon dollar;
Türkiyə – 49,9 milyon dollar;
İrlandiya – 24,6 milyon dollar;
ABŞ – 23,9 milyon dollar;
Böyük Britaniya – 10,5 milyon dollar.
Bu göstəricilər Rusiyanın hələ də əsas mənbə olduğunu göstərir.
İqtisadiyyata necə təsir edir?
Ekspertlərin fikrincə, xaricdən daxil olan pul vəsaitləri ölkədə daxili istehlakın artmasına səbəb olur. Ailələrin gəlirləri yüksəldikcə, pərakəndə ticarət dövriyyəsi artır, xidmət sektorunda aktivlik yüksəlir, regionlarda alıcılıq qabiliyyəti güclənir, bank sistemində valyuta daxilolmaları artır.
Bu proses xüsusilə xaricdə çalışan ailə üzvləri olan bölgələrdə daha çox hiss olunur.
Hansı risklər var?
İqtisadçılar bildirirlər ki, pul köçürmələrinin artması müsbət hal olsa da, bir ölkədən asılılığın yüksək olması müəyyən risklər yarada bilər. Rusiyada iqtisadi geriləmə, məşğulluğun azalması və ya miqrasiya siyasətində dəyişiklik baş verərsə, bu, Azərbaycana daxil olan vəsaitlərin həcminə də təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən mütəxəssislər ölkəyə daxil olan vəsaitlərin istehlakdan daha çox investisiya və kiçik sahibkarlığın inkişafına yönəldilməsinin uzunmüddətli iqtisadi səmərə verəcəyini qeyd edirlər.
Ümumi pul köçürmələri də artıb
Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk üç ayında xaricdən Azərbaycana daxil olan pul köçürmələrinin ümumi həcmi 296,9 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 29,4 faiz çoxdur. Bu artımda ən böyük pay yenə də Rusiyanın payına düşür.
İqtisadçılar hesab edirlər ki, xaricdən daxil olan pul vəsaitləri qısamüddətli dövrdə ailələrin rifahına və istehlak bazarına müsbət təsir göstərsə də, uzunmüddətli dayanıqlı iqtisadi inkişaf üçün bu vəsaitlərin istehsal, kiçik biznes və yeni investisiya layihələrinə yönəldilməsi daha səmərəli nəticə verə bilər.
Samir Abdulla
