Nadir metallar və dəniz yolları üzərində nəzarət yeni silaha çevrilib. ABŞ-ın isə bunlara qarşı heç bir müdafiə vasitəsinin olmadığı məlum olub.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə The Washington Post qəzetinin təhlilində deyilir. Məqaldə vurğulanır ki, Vaşinqtonun itaətsiz ölkələri “iqtisadi cəhətdən cəzalandırmaq” kimi müstəsna hüququndan istifadə etdiyi qlobal nizam keçmişdə qalıb.
Təhlilə görə, son bir ildə ABŞ iki dəfə ağrılı cavabla üzləşib: rəqibləri qlobal bazarın əsas arteriyalarını və resurslarını güclü təzyiq vasitələrinə çevirməyi öyrəniblər.
Sanksiya monopoliyasının sonu
Uzun müddətdir ki, ABŞ dollara və yüksək texnologiyaya çıxışı manipulyasiya edərək iqtisadi müharibəyə hakim olub. Lakin qlobal inteqrasiyaya inam sarsılıb və ticarət əlaqələri zəif nöqtələrə çevrilib.
Əvvəlcə Çin nadir metallar hasilatı sahəsindəki böyük liderliyindən istifadə edərək Tramp administrasiyasını uzunmüddətli ticarət müharibəsində atəşkəsə razılaşmağa məcbur edib. Daha sonra İran Hörmüz boğazını bağlayaraq qlobal enerji bazarlarını faktiki olaraq girov götürüb və bu da Vaşinqtonu güzəştə getməyə məcbur edib.
“Məlum olur ki, dünyanın bütün nəzarət nöqtələri ABŞ-ın əlində deyil. Biz elə bir dövrə qədəm qoymuşuq ki, Vaşinqton artıq cəzasız hərəkət edə bilməz”, – deyə iqtisadi müharibə haqqında kitabın həmmüəllifi Henri Farrell vurğulayı.
Reallıq və ritorika: Hörmüz ilgəyi
Donald Trampın xaosun miqyasını kiçiltmək cəhdlərinə baxmayaraq, rəqəmlər özləri danışır. Dəniz kəşfiyyatı şirkəti olan Windward-ın hesabatına görə, Fars körfəzində kövrək atəşkəsdən sonra belə təxminən 3200 gəmi, o cümlədən 800 neft tankeri blokadada qalır.
İran öz qaydalarını müəyyən edib: yalnız az sayda gəminin rüsumların ödənilməsi şərtilə və “düşmən olmayan” ölkələrə məxsus olması şərtilə keçməsinə icazə verilir. Bu “minimal blokada” artıq adi amerikalıların cibinə zərbə vurub:
Yanacaq qiymətləri: Benzin və dizel yanacağının kəskin şəkildə artması.
İstehlak səbəti: Meyvə, tərəvəz və hətta plastiklərin qiymətlərinin artması.
Sənaye və məişət əşyaları: Alüminium, gübrə və döşəklərin qiymətlərinin artması.
Gələcək strategiya
Baş verən hadisələr ABŞ, Çin və Avropanı təhlükəsizlik strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur edib. Əsas oyunçular xarici logistika mərkəzlərindən asılılıqlarını azaltmaq üçün öz zəruri mallarının istehsalına böyük sərmayə qoymağa başlayıblar.
İranla hazırkı danışıqların nəticəsindən asılı olmayaraq, dünya heç vaxt əvvəlki kimi olmayacaq: iqtisadiyyatı Hörmüz boğazından asılı olan ölkələr girov götürülməmək üçün alternativlər axtarırlar.
