Bir çox insan sağlam qidalanmaq üçün şirniyyatlardan imtina etdiyini düşünsə də, gündəlik rasionda gizli şəkər qəbulunun fərqinə varmır. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, şəkər təkcə konfet və tortlarda deyil, adi görünən bir çox məhsulun tərkibində müxtəlif adlar altında “maskalanır”.
AzPost xəbər verir ki, qidalanma üzrə ekspertlərin fikrincə, şəkərin həddindən artıq qəbulu piylənmə, maddələr mübadiləsinin pozulması, ürək-damar xəstəlikləri və şəkərli diabet riskinin artması ilə birbaşa əlaqəlidir. Problem ondadır ki, istehsalçılar şəkəri etiketlərdə onlarla fərqli terminlə göstərir və bu da istehlakçını çaşdırır.
Mütəxəssislərin məlumatına görə, qida sənayesində 60-dan çox fərqli şəkər adı mövcuddur. Ən geniş yayılan formalarına qlükoza, fruktoza, saxaroza və laktoza daxildir. Bu şəkər növlərinin əksəriyyəti həzm prosesində qlükozaya çevrilir və qanda şəkərin səviyyəsini yüksəldir.
Fruktoza əsasən meyvələrdə və balda olur və təbii hesab edilsə də, həddindən artıq qəbul edildikdə qaraciyərə əlavə yük yaradır. Saxaroza isə gündəlik istifadə etdiyimiz adi ağ şəkərdir və həm qida məhsullarında, həm də içkilərdə geniş şəkildə istifadə olunur. Süd məhsullarında rast gəlinən laktoza isə bəzi insanlarda həzm problemlərinə səbəb ola bilər.
Mütəxəssislər təbii və əlavə edilmiş şəkər arasında mühüm fərq olduğunu vurğulayırlar. Meyvə və tərəvəzlərdəki şəkər lif, vitamin və antioksidantlarla birlikdə qəbul edilir. Bu isə onun orqanizmə təsirini nisbətən balanslaşdırır. Lakin qazlı içkilər, hazır souslar və paketlənmiş məhsullar yüksək miqdarda əlavə şəkər ehtiva edir və demək olar ki, heç bir qida dəyəri daşımır.
Etiketlərdə şəkər aşağıdakı adlar altında gizlənə bilər: qlükoza, fruktoza, dekstroza, maltodekstrin, invert şəkər, qarğıdalı siropu, bal, aqava nektarı, meyvə şirəsi konsentratı və melassa. Bu terminlərin çoxluğu səbəbindən istehlakçı real şəkər miqdarını hesablamaqda çətinlik çəkir.
Mütəxəssislər qadınlar üçün gündəlik əlavə şəkər qəbulunun 25 qramı, kişilər üçün isə 36 qramı keçməməsini tövsiyə edirlər. Bu normanın aşılması çəki artımı, diş çürüməsi, qan yağlarının yüksəlməsi və qidalanma keyfiyyətinin pisləşməsi ilə nəticələnə bilər.
Ekspertlər bildirirlər ki, sağlamlığın qorunmasının əsas yollarından biri alış-veriş zamanı məhsulların etiketlərini diqqətlə oxumaq və “şəkərsiz” yazısına kor-koranə inanmaqdan çəkinməkdir. Şüurlu seçim uzunmüddətli sağlamlığın əsas açarı hesab olunur.
