SOCAR-ın gəlirlərinin hansı ölkələrdə formalaşması ilə bağlı maraqlı rəqəmlər açıqlanıb. Neft-qaz eksperti İlham Şaban şirkətin 2025-ci il üzrə maliyyə göstəricilərini təhlil edərək SOCAR-ın xaricdəki fəaliyyətinin miqyasına diqqət çəkib. Ekspertin təqdim etdiyi rəqəmlərə görə, şirkətin gəlirlərinin formalaşmasında İsveçrənin xüsusi çəkisi olduqca böyükdür.
SOCAR ən çox gəliri haradan əldə edir?
Neft-qaz eksperti İlham Şaban SOCAR-ın xarici ölkələrdəki fəaliyyətindən əldə etdiyi gəlirləri təhlil edib.
Ekspertin sözlərinə görə, SOCAR-ın Türkiyədəki biznesi ötən il gəlirlərini əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Gürcüstandakı fəaliyyət də şirkətin bu ölkə üzrə gəlirlərini 1 milyard dollara yaxınlaşdırıb. SOCAR-ın Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki gəlirləri isə 1 milyard manatdan yüksək səviyyəyə çatıb.
Lakin SOCAR-ın gəlirlərinin coğrafi bölgüsündə əsas diqqətçəkən ölkə İsveçrədir.
İlham Şabanın hesablamasına əsasən, 2025-ci ildə SOCAR-ın İsveçrə üzrə gəlirləri 50,582 milyard manat təşkil edib. Bu göstərici 2024-cü illə müqayisədə bir qədər azdır.
Niyə SOCAR-ın İsveçrədə gəliri bu qədər böyükdür?
Ekspert bunun əsas səbəbini SOCAR-ın Cenevrədə yerləşən “SOCAR Trading” şirkətinin fəaliyyəti ilə izah edir.
Şirkət neft, neft məhsulları, təbii qaz və maye qazın beynəlxalq ticarəti ilə məşğuldur. Bu əməliyyatların maliyyə hesabatlarında İsveçrənin payına düşməsi ölkənin SOCAR-ın gəlirlərinin formalaşdığı əsas coğrafiya kimi görünməsinə səbəb olur.
Lakin İlham Şaban mühüm məqama diqqət çəkir: böyük dövriyyə avtomatik olaraq böyük mənfəət demək deyil.
Məsələn, ekspert izah edir ki, “SOCAR Trading” nefti 100 dollara alıb 101 və ya 101,5 dollara sata bilər. Bu halda şirkətin maliyyə sənədlərində 101-101,5 dollarlıq gəlir əks olunur, halbuki əməliyyatdan real qazanc cəmi 1-1,5 dollar təşkil edir.
Başqa sözlə, ticarət şirkətlərində dövriyyə ilə mənfəət arasında ciddi fərq ola bilər.
“SOCAR Trading”in yaradılması niyə əhəmiyyətlidir?
İlham Şaban bildirir ki, SOCAR-ın 2025-ci ildə xalis mənfəəti 2,95 milyard manat olub.
Ekspertin fikrincə, hətta “SOCAR Trading”in mənfəəti ümumi dövriyyəsinin 1 faizinə bərabər olsa belə, bu göstərici SOCAR qrupunun ümumi mənfəətində kifayət qədər əhəmiyyətli çəkiyə malik ola bilər.
Bu baxımdan ekspert SOCAR-ın 2008-ci ildə belə bir törəmə şirkət yaratmasını təqdirəlayiq hesab edir.
Beləliklə, SOCAR-ın maliyyə göstəricilərində İsveçrənin ön plana çıxması şirkətin əsas gəlirinin məhz həmin ölkədə formalaşdığı anlamına gəlmir. Burada əsas amil beynəlxalq neft-qaz ticarətinin böyük dövriyyəsinin Cenevrədə yerləşən “SOCAR Trading”in maliyyə hesabatlarında əks olunmasıdır.
İlham Şabanın açıqlaması həmçinin SOCAR-ın xarici bazarlardakı fəaliyyətinin yalnız neft hasilatı və satışından ibarət olmadığını, beynəlxalq ticarət əməliyyatlarının da şirkətin maliyyə strukturunda mühüm yer tutduğunu göstərir.
S.Abdulla
