Süni intellekt tədqiqatçılara Orta əsrlər İngiltərəsinin ən məşhur sevgi sənədlərindən birini oxumağa kömək edib. Bu, 1477-ci ildə yazılmış ilk ingilis “Valentin Günü Məktubu”dur.
Azpost.info bildirir ki, məktub zadəgan qadın Marceri Brucun nişanlısı Con Pastona göndərdiyi mesajdır. Məktubun tarixi Artnet News tərəfindən ətraflı şəkildə araşdırılıb.
Sənəd 1422-1509-cu illər arasında Paston ailəsi tərəfindən yazılmış mindən çox məktub və ailə sənədlərindən ibarət məşhur “Paston Məktubları” kolleksiyasının bir hissəsidir. Bu kolleksiya Orta əsrlərin sonlarında ingilis zadəganlarının gündəlik həyatı haqqında ən vacib mənbələrdən biri hesab olunur.
Bu gün arxiv Britaniya Kitabxanasında saxlanılır.
Şifrələmə MyHeritage şəcərə platforması tərəfindən hazırlanmış Scribe AI alətindən istifadə etməklə həyata keçirilib. Sistem qədim əlyazmanı təhlil edir, mətnin transkripsiyasını yaradır, onu müasir dilə tərcümə etməyə kömək edir və tarixi konteksti izah edir. Marceri Brusun məktubuna gəldikdə, süni intellekt XV əsrə aid mürəkkəb orta əsr ingilis dili mətni ilə işləyib. Burada vahid orfoqrafiya qaydaları yox idi və bir çox söz fonetik şəkildə yazılırdı.
Məktubun özü yalnız romantik bir bəyan deyil, burada həm də gələcək evlilik üzərində ailə münaqişəsi əks olunub. Marcerinin valideynləri onun daha əlverişli bir oğlan tapa biləcəyinə inanırdılar, Paston ailəsi isə daha böyük cehiz tələb edirdi. Buna baxmayaraq, Marceri məktubunda maliyyə mübahisələri üzündən Condan onu tərk etməməsini xahiş edir. Bir fraqmentdə o, sərvətinin əhəmiyyətli bir hissəsini itirsə belə, onunla qalacağını vəd edir. Cütlük daha sonra evlənib.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, süni intellekt vasitələri tarixçilər və filoloqlar üçün getdikcə daha vacib hala gəlir. Bu gün maşın öyrənmə texnologiyaları artıq qədim əlyazmaların, Gilgameş mətnlərinin, əlyazmaları və Qumran əlyazmalarının öyrənilməsinə kömək edir.
Paston Məktubu arxivi uzun müddətdir tarixi dilçilik üçün əsl xəzinə hesab edilir. Alimlər vurğulayırlar ki, bu sənədlər XV əsrə aid insanların, o cümlədən məktubları tez-tez katiblər tərəfindən köçürülsə də lakin fərdi danışıq tərzini qoruyub saxlamış qadınların canlı səslərini sözün əsl mənasında yenidən yaratmağa imkan verir.
