Son illərdə Azərbaycanda səhiyyə sistemində həyata keçirilən ən önəmli islahatlardan biri icbari tibbi sığorta sisteminin tətbiqi olub. Bu model vətəndaşların tibbi xidmətlərə çıxışını asanlaşdırmaqla yanaşı, xəstəxanaların üzərinə düşən maliyyə yükünü azaltmaq, səhiyyə xidmətlərinin əlçatanlığını artırmaq məqsədi daşıyır. Lakin tətbiq dövründə bir sıra çatışmazlıqlar da üzə çıxıb və həkimlərin narazılığına səbəb olub.
2025-ci ilin tibbi statistikası göstərir ki, ötən il ərzində təxminən 5,4 milyon nəfər icbari tibbi sığortadan istifadə edib. Bu, ölkə əhalisinin təxminən 54%-i deməkdir.
Bu çərçivədə 15,8 milyon müraciət qeydə alınıb. Yalnız ilin ilk 9 ayında 44,6 milyon tibbi xidmət göstərilib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə təxminən 9% artım deməkdir.
İcbari tibbi sığorta tətbiq olunduğu 4 il ərzində isə 235 milyondan çox tibbi xidmət həyata keçirilib və bu xidmətlərin böyük hissəsi ambulator səviyyədədir.
Bu rəqəmlər göstərir ki, sistem Azərbaycan vətəndaşının səhiyyə xidmətlərinə çıxışını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirib.
Həkimlərin narazılığı nədəndir?
Lakin xəstə müraciətlərinin çoxalması ilə səhiyyə müəssisələrində iş yükü də artıb. Bir sıra həkim və səhiyyə işçisi bu problemlərdən narahatlıq ifadə edirlər:
Poliklinikalarda bir həkimin qəbul etdiyi xəstə sayı artıb, bu isə müalicə keyfiyyətinin aşağı düşməsinə və peşəkar dincəlmənin azalmasına səbəb olur. Belə hallarda həkimlər daha sürətli xidmət göstərməyə məcbur olur, bu da həm xəstələrin məmnuniyyətinə, həm də tibbi qərarların keyfiyyətinə mənfi təsir göstərir.
Bundan başqa, bir çox həkim hesab edir ki, xidmətlərə görə ödənilən tariflər real göstəricilər, məsuliyyət və əmək bazarı şərtlərinə uyğun deyil. Bu, xüsusilə ixtisaslaşmış tibbi xidmətlər və gecə növbələri üçün problemə çevrilir.
Rəsmi statistika göstərir ki, Azərbaycanda ilkin tibbi yardım sahəsində həkimlərin sayı müəyyən bölgələrdə kifayət qədər deyil və gənc kadrların payı nisbətən aşağıdır. Bu isə uzunmüddətli perspektiv üçün xidmətlərin keyfiyyətinə təsir edə bilər.
Problemdən çıxış yolu nədir?
Sığorta çərçivəsində həkimlərə ödəniş tarifləri yenidən gözdən keçirilməli, xidmət növlərinə görə fərqli və ədalətli ödəniş modeli tətbiq olunmalıdır. Performans və keyfiyyətə əsaslanan bonus sistemi də əlavə stimullaşdırma verə bilər.
Yeni həkim və orta tibb personalı ştatlarının açılması, regionlara yönəldilmiş mükafat sistemi və tələbələr üçün stimul paketləri ilə səhiyyə kadrlarının artırılması vacibdir.
Elektron tibbi sistemlərin təkmilləşdirilməsi, əlavə administrativ yükü azaldacaq alətlərin tətbiqi həkimlərin xəstələrlə daha çox məşğul olmasına şərait yaradacaq.
Ailə həkimi institutunun və ilkin diaqnostikanın gücləndirilməsi ilə böyük xəstəxanalara yönələn müraciətlər azaldıla bilər. Bu isə sistemin yükünü yüngülləşdirər.
İcbari tibbi sığorta Azərbaycanda səhiyyə xidmətlərinə çıxışı xeyli genişləndirib və bir çox vətəndaş üçün müalicə xərclərini əlçatan edib. Lakin həkimlərin narazılığı göstərir ki, sistemin davamlılığı üçün maliyyə modelindən tutmuş kadr siyasəti və idarəetməyə qədər bir sıra struktur islahatlara ehtiyac var.
Əgər bu sahədə addımlar atılmazsa, səhiyyə sistemində artan iş yükü və yetərsiz ödəniş mexanizmləri nəticəsində həkim motivasiyası zəifləyə bilər və xidmətin keyfiyyəti düşə bilər.
Sunay AYDIN
Azpost.info
