Kainatda həyatın yalnız Yer kürəsində mövcud olub-olmaması elm qarşısında duran ən böyük suallardan biridir. İnsanlar uzun illərdir yadplanetlilər haqqında düşünür, lakin elmi baxımdan əsas məsələ onların mövcudluğuna inanmaq deyil, buna dair sübut tapmaqdır.
NASA-nın məlumatına görə, bu günə qədər Yer kürəsindən kənarda həyat aşkar edilməyib. Eyni zamanda, NASA yadplanetli həyatın mövcudluğunu istisna etmir və onun axtarışını astrobiologiyanın əsas istiqamətlərindən biri kimi davam etdirir.
Bu axtarış üçün mühüm səbəblərdən biri ekzoplanetlərin sayının çoxluğudur. Ekzoplanet Günəş sistemindən kənarda başqa ulduzun ətrafında fırlanan planetdir. NASA-nın məlumatına görə, 2025-ci ilə qədər 6 mindən çox ekzoplanet təsdiqlənib. Onların arasında Yer ölçüsünə yaxın və ulduzlarının “yaşayış üçün əlverişli zonasında” yerləşən planetlər də var.
“Yaşayış üçün əlverişli zona” planetin səthində maye suyun mövcudluğuna imkan verə biləcək məsafəni ifadə edir. Lakin bu zonada olmaq planetdə həyatın olduğu anlamına gəlmir. Sadəcə həyat üçün mümkün şərtlərdən birinin mövcud ola biləcəyini göstərir.
Alimlər yadplanetli həyat axtararkən yalnız radio siqnallarına baxmırlar. Planetlərin atmosferlərinin kimyəvi tərkibi də araşdırılır. Məsələn, oksigen, karbon qazı və metan kimi qazların müəyyən kombinasiyaları gələcəkdə bioloji fəaliyyətə dair ipucu verə bilər. James Webb Kosmik Teleskopu ekzoplanetlərin atmosferlərini daha detallı öyrənmək üçün istifadə olunur.
2023-cü ildə NASA-nın OSIRIS-REx missiyası asteroid Bennudan nümunələri Yerə gətirdi. Sonrakı araşdırmalar nümunələrdə Yer üzündə həyat üçün əhəmiyyətli olan bəzi molekulların və qədim duzlu su mühitinin izlərini aşkar etdi. Bu, asteroidin üzərində həyat tapıldığı demək deyil. Lakin həyatın kimyəvi “xammalının” Günəş sistemində geniş yayıla bildiyini göstərən maraqlı nəticədir.
Bəs UNO-lar necə?
NASA bildirir ki, naməlum uçan obyekt və ya UAP müşahidələrinin yadplanetli mənşəli olduğuna dair etibarlı sübut yoxdur. Yəni izah olunmamış görüntünün mövcud olması avtomatik olaraq onun yadplanetli texnologiyası olduğu anlamına gəlmir.
Elm hazırda iki faktı eyni vaxtda qəbul edir: kainatda həyatın Yer kürəsindən kənarda mövcud olduğunu təsdiqləyən sübut yoxdur və belə həyatın mövcud olması elmi baxımdan mümkün ssenarilərdən biridir.
Bəlkə də ən maraqlı məqam budur: alimlər artıq “Yadplanetlilər varmı?” sualından daha konkret suallar verməyə başlayıblar. Hansı planetlərdə su ola bilər? Hansı atmosferdə bioloji proseslərin izi görünür? Həyatın kimyəvi əsasları başqa dünyalarda necə formalaşıb?
Hələlik cavab yoxdur. Amma axtarış davam edir.
