Şəkər planetin ən zərərli qidalarından biri hesab olunur. Bu, təkcə sağlamlığınıza deyil, həm də bədən quruluşunuza, hətta rifahınıza və əhvalınıza zərərlidir. Buna görə də, mütəxəssislər şirniyyatlardan imtina etməyi və ya heç olmasa onların qəbulunu məhdudlaşdırmağı tövsiyə edirlər. Mütəxəssislər bunu indi etməyinizin əsaslı səbəblərini müəyyən ediblər.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə WebMD portalı xəbər verir.
Amerika Ürək Assosiasiyası qadınlara gündə 6 çay qaşığı (25 qram), kişilərə isə 9 çay qaşığı (36 qram)-dan çox olmayan şəkər qəbul etməyi tövsiyə edir. Bununla belə, insanlar çox vaxt xeyli çox – gündə 20-22 çay qaşığı (80 qramdan çox) istehlak edirlər.
Həddindən artıq şəkər istehlakı çəki artımı da daxil olmaqla bir sıra problemlərlə əlaqələndirilir. Məsələn, şirinləşdirilmiş içkilər əlavə şəkərin əhəmiyyətli bir mənbəyi ola bilər və bu da çəki artımına səbəb olur. Hətta orta dərəcədə artıq çəkinin belə diabet və müəyyən xərçəng növləri kimi ciddi problemlərə səbəb ola biləcəyini qəbul etmək vacibdir.
Ürək-damar xəstəliklərinin inkişaf riski də həddindən artıq şəkər istehlakı ilə əlaqələndirilir. Tədqiqatlar göstərir ki, gündəlik kalorilərinin 1/4-ü və ya daha çoxunu əlavə şəkərdən alan insanlarda ürək-damar xəstəliklərindən ölmə ehtimalı daha az şəkər istehlak edənlərə nisbətən iki dəfə çoxdur.
Şəkərlə zəngin içkilər də 2-ci tip diabetin inkişaf riskini artıra bilər. Bunun səbəbi qanda artıq şəkərin qidanı enerjiyə çevirmək üçün lazım olan insulin istehsalını azaltmasıdır. Əgər artıq çəkilisinizsə, hətta 5-7 kq kiçik bir çəki itkisi belə qan şəkərinin səviyyəsini idarə etməyə kömək edə bilər.
Yüksək şəkər istehlakı da yüksək təzyiqlə əlaqəli ola bilər. Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, şəkər yüksək insulin səviyyəsinə görə qan təzyiqini artıra bilər, qan damarlarını daha az elastik edir və böyrəklərdə su və natriumun tutulmasını stimullaşdırır.
Şəkər həmçinin xolesterol səviyyələrinə mənfi təsir göstərə bilər, “pis” xolesterolu artıra və “yaxşı” xolesterolu azalda bilər. Bu, qanda triqliseridlər kimi tanınan yağların yığılmasına səbəb ola bilər və onları parçalayan fermentin fəaliyyətinə mane ola bilər.
Şəkərlə zəngin qidalar yağa çevrilərək qaraciyərə də mənfi təsir göstərə bilər. Xüsusilə qablaşdırılmış qidalardan müntəzəm olaraq fruktoza qəbul etmək, alkoqolsuz yağlı qaraciyər xəstəliyinin inkişafına səbəb ola bilər.
Şəkər diş çürüməsinin əsas səbəblərindən biridir. Ağızdakı bakteriyalar şəkərdən enerji mənbəyi kimi istifadə edərək diş minasını aşındıran turşu istehsal edir. Şəkərli içkilər və konfet və şokolad da daxil olmaqla qidalar diş çürüməsi riskini artıra bilər.
Həddindən artıq şəkər istehlakı yuxu keyfiyyətinə təsir göstərə bilər. Gün ərzində müntəzəm olaraq çox miqdarda şəkər istehlak etmək qan qlükoza səviyyəsində kəskin artımlara səbəb ola bilər və enerji itkisinə səbəb ola bilər. Bu, iş günü ərzində oyaq qalmaqda çətinlik çəkməyə və dərsdə və ya digər vəziyyətlərdə mürgüləmək riskini artıra bilər.
Əhval problemləri də həddindən artıq şəkər istehlakı ilə əlaqəli ola bilər. Tədqiqatlar göstərir ki, gündə 65 qramdan çox şəkər istehlak edən kişilərdə (tövsiyə olunan gündəlik qəbulun ikiqatı) narahatlıq və ya depressiya inkişaf etmə ehtimalı 23% daha yüksəkdir. Şəkər beyindəki neyrokimyəvi proseslərə təsir göstərərək emosional vəziyyətlərə təsir göstərə bilər.
Bəzi şəkərli qidalarda olan fruktoza qanda sidik turşusunun toplanmasını təşviq edə bilər ki, bu da öz növbəsində oynaqlarda sərt kristalların əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər və bu da podaqranın ağrılı simptomlarına səbəb olur.
Şəkərlə zəngin içkilər də qocalma prosesini sürətləndirə bilər. Tədqiqatlar göstərir ki, gündəlik bir stəkan qazlı içki içmək DNT-dəki telomerlərin uzunluğunu qısalda bilər ki, bu da öz növbəsində hüceyrələrin bioloji yaşının artması ilə əlaqələndirilir. Qısaldılmış telomerlər diabet kimi yaşla əlaqəli xəstəlikləri proqnozlaşdıra bilər.
