Yer kürəsinin fırlanma sürəti tədricən yavaşlayır və bu da günlərin bir qədər uzanmasına səbəb olur. Tədqiqatçılar hazırda uzanmanın son 3,6 milyon ildə görünməmiş olduğunu müəyyən ediblər.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə IFLScience portalı məlumat verib.
Nəzəri olaraq Yer hər 24 saatdan bir tamam fırlansa da, praktikada günün uzunluğu Ayın cazibə qüvvəsi və planetin daxilində, səthində və yuxarı atmosferində baş verən müxtəlif proseslər səbəbindən dəyişə bilər. İnsan fəaliyyəti də buna təsir göstərir.
İnsan fəaliyyətinin yaratdığı qlobal istiləşmə buz təbəqələrinin əriməsidir. Buzdan ayrılan su okeanlar və dənizlər boyunca paylanır və planetin kütləsinin paylanmasını dəyişir. Nəticədə Yer kürəsinin fırlanması yavaşlayır və günün uzunluğu bir neçə millisaniyə artır.
Vəziyyəti fiqurlu konkisürənlə müqayisə etmək olar: qollarını açdıqda fırlanmaları yavaşlayır. Qütb bölgələrindəki buz təbəqələri Yer kürəsinin fırlanma oxuna yaxın cəmləşib. Əridikcə buz kütləsi ekvatora doğru, oxdan uzaqlaşaraq planeti yavaşladır.
Tədqiqatçılar mövcud yavaşlamanın nə qədər qeyri-adi olduğunu anlamaq üçün Yer kürəsinin milyon illik tarixini təhlil etdilər. Onların məlumatlarına görə, 21-ci əsrdə qütb və dağ buzlaqlarının sürətlə əriməsi okean səviyyəsini qaldırır və Yer kürəsinin fırlanmasını yavaşladır, günləri uzadır.
Tədqiqat nəticəsində məlum olub ki, Yer kürəsində günün uzunluğu hazırda hər əsrdə təxminən 1,33 millisaniyə artır. Alimlər qeyd edirlər ki, bu prosesin hazırkı sürəti son 3,6 milyon ildə görünməmişdir.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, buz təbəqələrinin davamlı əriməsi planetin fırlanmasını daha da yavaşladacaq və günlərin tədricən uzanmasına səbəb olacaq. Onlar gün uzunluğunun bu artımını birbaşa qlobal istiləşməyə səbəb olan insan fəaliyyəti ilə əlaqələndirirlər.
Alimlər proqnozlaşdırırlar ki, 21-ci əsrin sonuna qədər iqlim dəyişikliyinin gün uzunluğuna təsiri Ayın cazibə qüvvəsinin təsirini üstələyə bilər. Gün uzunluğundakı kiçik dalğalanmalar belə artıq GPS sistemləri də daxil olmaqla, dəqiq vaxt ölçməsindən kritik dərəcədə asılı olan texnologiyaların işini poza bilər.
