ABŞ alimləri Yerin daxili nüvəsində hidrogenin davranışını modelləşdirərək belə nəticəyə gəliblər ki, burada “superion hidrogen” adlandırılan xüsusi maddə mövcud ola bilər. Bu maddə eyni zamanda həm maye kimi axa, həm də elektrik cərəyanını keçirə bilir.
Araşdırmanın nəticələri PNAS elmi jurnalında dərc olunub.
Superion hidrogen nədir?
Alimlər dəmir-hidrogen ərintisinin iki kristal quruluşunu – heksaqonal sıx qablaşdırılmış (HCP) və həcm mərkəzli kubik (BCC) strukturlarını araşdırıblar.
Adi şəraitdə BCC quruluşu daha az sabit və daha yüksək reaksiya qabiliyyətinə malikdir. Bu struktur yalnız temperaturun 6400 kelvindən yuxarı, hidrogenin payının 20 faizdən çox, təzyiqin isə təxminən 3,6 milyon atmosfer olduğu şəraitdə nisbətən sabit qala bilir. Lakin alimlərin hesablamalarına görə, belə ekstremal şərait maddənin kristal quruluşunu qorumaqdan daha çox onun tam əriməsinə səbəb olar.
Bu səbəbdən tədqiqatçılar hesab edirlər ki, superion hidrogenin HCP quruluşunda mövcud olması daha realdır. Bu faza Yerin xarici nüvəsindəki maye maddə ilə yanaşı mövcud ola bilər.
Yerin maqnit sahəsinin yaranmasında mühüm rol oynaya bilər
Modelləşdirmə nəticəsində hidrogenin konsentrasiyasında radial gradient də aşkar edilib. Belə ki, xarici və daxili nüvə arasındakı sərhəddə hidrogenin miqdarı kəskin azalır.
Məlum olub ki, hidrogenin qatlar arasında mübadiləsi yalnız kristallaşma prosesi ilə məhdudlaşmır. Bu element daim yenidən paylanır və nəticədə kimyəvi üzmə qüvvəsi yaranır. Məhz bu proses Yerin maqnit sahəsini yaradan geodinamo mexanizminin fəaliyyətini dəstəkləyən əsas amillərdən biri hesab olunur.
Alimlərin məlumatına görə, Yerin daxili nüvəsi hər il təxminən 1 millimetr böyüyür. Hidrogenin nüvənin qatları arasında necə paylanması isə əsasən təzyiqdən deyil, temperaturdan asılıdır.
