Nəzirməmməd Zöhrablı
jurnalist-publisist
Həm mahnı variantında, həm də poetik nümunələrin özünün yazılış və tələffüzündə xətaların baş verməsi adi hala çevrilib. Kimin dilinə necə yatmasından, kimin necə başa düşməsindən asılı olmayaraq bu hallar dilə və əsərin məzmununa ciddi xələl gətirməklə səciyyələnir. Mən Azərbaycanın Xalq şairi Musa Yaqubun hələ 1971-ci ilin yanvar ayında qələmə aldığı, dillərdə əzbər olan “Ulduz tək üstümə səpələn, ey qar” şeiri üzərində aparılan cüzi dəyişikliklərin məzmuna necə təsir etdiyindən danışmaq istəyirəm. Lazım bilsəniz, sizlərin də müdaxilənizlə şeir və mahnılar üzərində bu silsiləni davam etdirərik. Yeri gəlmişkən, “Ulduz tək üstümə səpələn, ey qar” bəlkə də ən az təhrif olunan şeir parçalarından biridir. Düzdür, sosial şəbəkələrdə, tədbirlərdə, məclislərdə necə səslənməsindən asılı olmayaraq biz böyük şairimizlə məsləhətləşib şeiri mənim redaktorluğumla işıq üzü görən “İndi bildim nağıldı…” və “Gərək bu sözümü daşlara yazam” kitablarında orijinalda olduğu kimi çap etmişik. Lakin şairin qızı Yaqut xanım şeirin əlyazmasını ortaya çıxardıqdan sonra düzgün forma və məzmunu hamının diqqətinə çatdırmağı vacib bildim:
Ulduz tək üstümə
səpələn, ey qar,
Geydirdin əynimə
soyuq bir donu,
Sənin ki bu qədər
təmizliyin var,
Bağışlamaq olar
soyuqluğunu.
Ulduztək üstümə
səpələn, ey qar,
Elə təmizliklə
isinmək olar.
Özündə çox böyük, dərin məna daşıyan, başdan-başa gözəllik mücəssəməsi kimi diqqətləri çəkən bu şeir xüsusilə qışın oğlan çağında, yəni şairin elə ilhamlanaraq yazdığı yanvar-fevral aylarında oxucuların yadına düşür və onu paylaşırlar. Bəzi dostlar, insanlarsa bu poetik nümunəni yaz, yay aylarında belə gözəllik, ağappaq təmizliklə zəngin firavanlıq nümunəsi kimi xüsusilə yeni həyat quran gənclərə ünvanlayırlar. Amma əksərən “Geyindir əynimə soyuq bir donu” və “Belə təmizliklə isinmək olar” kimi təhrif edilmiş şəkildə. İndi sizlərə şeirin əsl makinada yazılmış versiyasını təqdim edəcəyəm. Yeri gəlmişkən, bu şeirin hər sətiri ayrıca bir məna sərgiləyir. Bu təhriflərsə şeirin məzmununa ilk baxışda xələl gətirmiş kimi görünmür. Məsələn, “Ulduztək üstümə səpələn, ey qar, Belə təmizliklə isinmək olar” yazanda qafiyələnməyə görə narahatlıq yaşanmasa da, əslində ikinci sətrin özündən əvvəlki sətirin izahından başqa bir şey olmadığı yəqinləşir. Amma Musa Yaqub sanki ürəyini tam boşaldaraq və özünün də içində qərq olduğu gözəllikdən zövq alaraq rahatlanmış şəkildə “Elə təmizliklə isinmək olar” – deyə sakitləşir və ən başlıcası oxucusunu da sakitləşməyə, dincəlməyə və eyni zövqü almağa dəvət edir. Şeirin hər sətiri ayrıca bir peyzaj yaradır və əgər diqqətlə fikir versəniz, hər sətiri də fərqli nüansların qabardılmasını səciyyələndirir. Təhriflər yolverilməz, müəllifə və ədəbi-mədəni dəyərlərimizə hörmətsizlikdi, dostlar! Lütfən, diqqətli olaq. Bu isə insanlığa, azərbaycançılığa xidmət edərək dünyasını dəyişmiş klassik şairimizin sadəliyini, insanpərvərliyini qoruyan kiril əlifbası ilə ilk makina variantıdır:
