Dünyanın bir çox ölkəsində yaxın günlərdə saatların əqrəblərinin bir saat irəli çəkilməsi ilə yay vaxtına keçid planlaşdırılır. Bu dəyişiklik ilk baxışda sadə görünsə də, mütəxəssislər bunun insan orqanizmi üçün ciddi bioloji stress yarada biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.
AzPost xəbər verir ki, yay vaxtına keçid zamanı yaranan yuxusuzluq, diqqət dağınıqlığı və yorğunluq kimi halların qarşısını almaq üçün hazırlıqlara elə bu gündən başlamaq lazımdır.
Adaptasiya dövrünü necə asanlaşdırmalı?
Bioloji saatın yeni rejimə uyğunlaşması adətən bir neçə həftə çəkir. Bu müddəti minimum itki ilə başa vurmaq üçün həkimlər aşağıdakı addımları tövsiyə edir:
-
Yuxu rejimini tədricən dəyişin: Saatların rəsmən dəyişməsini gözləmədən, hər axşam 15-20 dəqiqə daha tez yatmağa çalışın. Bu, keçid günü yaranacaq 1 saatlıq kəskin fərqi bədən üçün görünməz edəcək.
-
Səhər günəşindən faydalanın: Oyanan kimi pərdələri açmaq və ya qısa müddət açıq havada olmaq beyinə “artıq oyanmaq vaxtıdır” siqnalını göndərir. Parlaq işıq daxili sirkad ritmləri tənzimləyən ən güclü vasitədir.
-
Kofein və ağır qidalara məhdudiyyət: Günün ikinci yarısında tünd çay, qəhvə və energetik içkilərdən imtina edin. Axşam yeməyinin yüngül olması yuxuya keçidi sürətləndirir.
-
Rəqəmsal detoks: Yatmazdan ən azı bir saat öncə telefon və planşetlərdən uzaq durun. Gadgetlərin yaydığı mavi işıq melatoninin (yuxu hormonu) ifrazını ləngidir ki, bu da onsuz da stresdə olan orqanizm üçün əlavə yükdür.
Kimlər daha çox risk altındadır?
Tədqiqatlar göstərir ki, vaxt dəyişikliyi xüsusilə ürək-damar xəstəliklərindən əziyyət çəkənlər və xroniki yorğunluğu olan şəxslər üçün daha çətin keçir. Bu dövrdə fiziki yüklənmələri bir qədər azaltmaq və emosional gərginlikdən qaçmaq tövsiyə olunur.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, düzgün hazırlıq sayəsində yay vaxtına keçid cəmi 3-4 gün ərzində tam ağrısız tamamlana bilər.
