Gec yatmağın sağlamlıq üçün ciddi fəsadları ola bilər.
Azpost.info-nun məlumatına görə, aparılmış geniş araşdırma göstərib ki, axşam aktivliyi olan şəxslərdə erkən yuxu qrafikinə riayət edənlərə nisbətən təhlükəli ağırlaşmalar yaşama ehtimalı daha yüksəkdir.
Bu barədə New York Post məlumat verib.
Alimlər xronotipin – səhər və ya axşam aktiv olmaq meylinin – onların sağlamlığına necə təsir etdiyini anlamaq üçün 39-74 yaş arası 320.000-dən çox insanın məlumatlarını təhlil ediblər.
Nəticələr nəyi göstərib?
Məlum olub ki, “gecə” qrafikinə malik insanların riskləri xeyli yüksəkdir. “Torağaylar” və daha balanslı qrafikə malik olanlarla müqayisədə “gecə bayquşları”nda:
ürək-damar sağlamlığının pisləşmə ehtimalı daha yüksəkdir – təxminən 80% daha yüksək.
Sonrakı illərdə infarkt və ya insult riskində təxminən 16% artım müşahidə olunub.
Tədqiqatçılar ən dəqiq nəticələri təmin etmək üçün pəhriz, çəki, fiziki aktivlik səviyyəsi, qan təzyiqi, xolesterol və digər göstəricilər də daxil olmaqla çoxsaylı amilləri nəzərə alıblar.
Gecə vaxtı rutininin niyə risklərlə əlaqəli olduğu mütəxəssislər vurğulayırlar: bu, yalnız yatmağa gedən vaxt deyil, həm də onu müşayiət edən vərdişlərdir. Axşam həyat tərzi tez-tez öz-özlüyündə sağlamlığa mənfi təsir göstərən davranışlarla müşayiət olunur.
Mütəxəssislərin fikrincə, “gecə bayquşları” daha çox aşağıdakılara meyllidirlər:
siqaret çəkmək
alkoqol istehlakı
gecə vaxtı qəlyanaltılar da daxil olmaqla balanssız qidalanma
yuxusuzluq
Məhz bu amillərin birləşməsi bədənə yükü artıra bilər.
Başqa hansı nəticələr mümkündür?
Ürək problemlərinə əlavə olaraq, gecə həyat tərzi depressiya, diabet, demensiya və digər xəstəliklərin daha yüksək riski ilə əlaqələndirilir. Vaxtından əvvəl ölüm riskinin artması da qeyd edilib.
Maraqlıdır ki, bu cədvəlin gözlənilməz bir faydası da var: axşam xronotipi olan insanlar, orta hesabla, səhər tezdən oyananlarla müqayisədə bəzi idrak testlərində bir qədər daha yaxşı nəticə göstərirlər.
Mütəxəssislərin tövsiyələri
Potensial riskləri azaltmaq üçün mütəxəssislər gündəlik rejiminizi tədricən tənzimləməyi və gecə saat 1-dən əvvəl yatmağa çalışmağı məsləhət görürlər. Cədvəlinizdəki kiçik dəyişikliklər belə ümumi sağlamlığınıza müsbət təsir göstərə bilər.
