Azərbaycanda karyera planlaması edən gənclərin, universitetə hazırlaşan abituriyentlərin və peşəkar mütəxəssislərin ən çox maraqlandığı mövzulardan biri əmək bazarındakı mövcud qazanc imkanlarıdır. Ölkədə hansı sahələrin daha gəlirli olduğunu müəyyən etmək üçün Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) və əmək bazarı analitiklərinin rəsmi rəqəmlərinə nəzər salmaq kifayətdir.
Azpost.info bildirir ki, hazırda ölkə üzrə orta aylıq nominal əməkhaqqı 1151,5 manat təşkil edir. Lakin elə sektorlar və spesifik peşələr var ki, oradakı gəlirlər ölkə ortalamasını bir neçə dəfə üstələyir.
Azərbaycanda rəsmi faktlar və statistika əsasında ən yüksək maaş alan peşə istiqamətləri:
Mədənçıxarma sənayesi və neft-qaz mühəndisliyi
Azərbaycan iqtisadiyyatının lokomotivi olan neft-qaz sektoru hələ də ən yüksək əməkhaqqı təklif edən sahə statusunu qoruyur. DSK-nın rəsmi hesabatlarına əsasən, mədənçıxarma sənayesində çalışanların orta aylıq maaşı 4 581 manat təşkil edir.
Özəl sektorda (məsələn, BP və bu kimi transmilli şirkətlərdə, yaxud beynəlxalq podratçı qurumlarda) bu göstərici daha kəskindir: özəl mədənçıxarma sahəsində orta maaş 5 529 manatdan yüksəkdir.
Ən gəlirli peşələr qazma mühəndisləri (Drilling Engineer), rezervuar mühəndisləri, platforma rəhbərləri və dəniz layihələrinin menecerləridir. Təcrübəli mütəxəssislərin aylıq gəliri sabit maaş və bonuslarla birlikdə 6 000 – 12 000 manat arasında dəyişir.
Maliyyə, bank və sığorta sektoru
Maliyyə bazarlarının rəqəmsallaşması və rəqabətin artması bu sahədəki top-menecerlərin və analitiklərin qazancını ciddi şəkildə yüksəldib. Sektor üzrə orta aylıq əməkhaqqı 2 814 manatdır. Maraqlıdır ki, bu sahədə dövlət müəssisələrində (məsələn, Mərkəzi Bank və s.) orta göstərici daha yüksək — 3 707 manat civarındadır.
Ən gəlirli peşələr: Risklərin idarə edilməsi (Risk Management) üzrə direktorlar, investisiya analitikləri, xəzinədarlıq (Treasury) rəhbərləri və baş mühasiblərdir. Bankların departament rəhbərləri və top-menecerlərinin maaşları 4 000 manatdan başlayaraq 10 000+ manata qədər yüksəlir.
İnformasiya texnologiyaları (İT) və telekommunikasiya
Son illərin ən sürətlə böyüyən və kadr qıtlığı yaşanan sahəsidir. İnformasiya və rabitə sektorunda orta aylıq əməkhaqqı rəsmi olaraq 2 197 manat (özəl sektorda 2 339 manat) qeydə alınsa da, unikal və təcrübəli kadrların fərdi qazancları bu rəqəmlərdən xeyli yuxarıdır.
Ən gəlirli peşələr: Böyük verilənlər analitiki (Data Scientist), DevOps mühəndisləri, kibertəhlükəsizlik ekspertləri və Senior proqramçılar (Full-stack, Backend). Ölkə daxilində fəaliyyət göstərən holdinqlər və xarici şirkətlər bu növ mütəxəssislərə aylıq 3 500 – 7 000 manat civarında maaş ödəyir. Həmçinin bir çox yerli İT mütəxəssisi Azərbaycanda yaşayaraq xarici şirkətlərə məsafədən (remote) xidmət göstərir və gəlirlərini xarici valyuta ilə alırlar.
Peşə, elmi və texniki fəaliyyət (Hüquq və Konsaltinq)
Bura beynəlxalq standartlarla işləyən hüquq, audit, memarlıq və mühəndislik-konsaltinq şirkətləri daxildir. Sahə üzrə orta aylıq rəsmi maaş 1 887 manatdır.
Ən gəlirli peşələr: Beynəlxalq hüquq və kommersiya müqavilələri üzrə ixtisaslaşmış korporativ hüquqşünaslar, biznes konsultantları və böyük audit şirkətlərinin (Big Four) menecerləri. Təcrübəli korporativ hüquqşünasların daxili və xarici bazardakı xidmət haqları aylıq 3 000 – 6 000 manat təşkil edir.
Kommersiya təbabəti (Səhiyyənin özəl seqmenti)
Dövlət xəstəxanalarında həkimlərin maaşları icbari tibbi sığorta və bonuslarla tənzimlənsə də, özəl klinikalarda və estetik təbabətdə qazanç səviyyəsi tamamilə fərqlidir.
Ən gəlirli peşələr: Plastik cərrahlar, implantoloq-stomatoloqlar, reproduktoloqlar və ginekoloqlar. Özəl klinikalarda çalışan və tanınmış (şəxsi brendi olan) cərrah və stomatoloqların aylıq gəlirləri (sabit maaş + əməliyyat və müayinələrdən faiz) çox vaxt 5 000 manatı ötür, hətta bəzi aylar onminlərlə ölçülür.
Ümumi yekun nə deyir?
Azərbaycanda dövlət sektorunda orta maaş 1126,1 manat, özəl sektorda isə 1176,5 manatdır. Rəqəmlər göstərir ki, ən yüksək gəlirlər birbaşa olaraq qlobal bazara inteqrasiya etmiş sahələrdə (Neft, İT, beynəlxalq maliyyə və hüquq) qeydə alınır. Yüksək qazanc əldə etmək üçün artıq sadəcə diplom kifayət etmir; xarici dil bilikləri, beynəlxalq sertifikatlar (məsələn, maliyyədə ACCA/CFA, İT-də Cisco/AWS sənədləri) və dar ixtisaslaşma həlledici rol oynayır.
Samir Abdulla
