Süni intellektin insan beyninə mənfi təsir göstərdiyi barədə geniş yayılmış fikirlər yeni araşdırmada təsdiqini tapmayıb. Alimlər mövcud elmi məlumatları təhlil edərək belə nəticəyə gəliblər ki, süni intellekt (AI) özü-özlüyündə beynin fəaliyyətini zəiflətmir. Lakin ondan yanlış istifadə edildikdə bəzi bacarıqlar zamanla zəifləyə bilər.
Azpost.info bildirir ki, bu barədə Phys.org nəşri yazır.
Yeni araşdırma göstərib ki, ChatGPT də daxil olmaqla süni intellekt əsaslı çat-botlardan istifadə insanın idrak (koqnitiv) qabiliyyətlərinin pisləşməsinə səbəb olmur. Bununla belə, mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, əgər insan bütün düşünmə prosesini süni intellektin üzərinə qoyarsa, bəzi bacarıqlar tədricən zəifləyə bilər.
Bu nəticəyə tədqiqatçılar süni intellektin düşünmə, yaddaş və öyrənməyə təsirini araşdıran əvvəlki elmi işləri təhlil etdikdən sonra gəliblər.
Araşdırma müəlliflərinin fikrincə, əsas məsələ AI-dən istifadə edib-etməmək deyil, ondan necə istifadə etməkdir. Əgər insan süni intellektdən mövzunu izah edən, həll yolunu göstərən və ya çətin məsələləri anlamağa kömək edən bir köməkçi kimi istifadə edirsə, bunun düşünmə qabiliyyətinə mənfi təsiri müşahidə olunmur.
Lakin vəziyyət süni intellekt müstəqil düşünməni tam əvəz etdikdə dəyişir. Alimlər bildirirlər ki, istifadəçi davamlı olaraq tapşırıqların həllini, mətnlərin yazılmasını və ya məlumatların təhlilini tamamilə AI-yə həvalə edərsə, həmin bacarıqları inkişaf etdirmək imkanından məhrum olur.
Tədqiqatçılar xatırladırlar ki, oxşar narahatlıqlar tarixdə dəfələrlə yaşanıb. Yazının yaranması, kalkulyatorların, kompüterlərin və peyk naviqasiyasının tətbiqi zamanı da insanların yaddaş və düşünmə qabiliyyətlərinin zəifləyəcəyi iddia edilirdi. Müasir elmdə bu proses “koqnitiv yüngülləşdirmə” adlanır və insanın zehni yükünün bir hissəsini xarici vasitələrə həvalə etməsini ifadə edir.
Araşdırma zamanı süni intellektin diqqət, işçi yaddaşı və digər əsas koqnitiv funksiyaları zəiflətdiyini təsdiqləyən inandırıcı sübutlar aşkarlanmayıb. Əksinə, əldə olunan məlumatlar göstərir ki, müntəzəm istifadə edilməyən bacarıqlar zaman keçdikcə zəifləyə bilər.
Müəlliflər süni intellektin müsbət təsirlərinə də diqqət çəkiblər. Təhsil layihələrində AI rəqəmsal müəllim kimi istifadə olunduqda, yəni mövzuları izah edib tapşırıqların həllində istiqamət verdikdə, şagirdlərin akademik nəticələrinin süni intellektdən istifadə etməyənlərlə müqayisədə pisləşmədiyi müəyyən edilib.
