Süni intellekt (AI) son iki ildə texnologiya dünyasının əsas gündəminə çevrilib. Əvvəllər yalnız rutin tapşırıqları yerinə yetirən proqramlar artıq mətn yazır, şəkil hazırlayır, proqram kodu yaradır, müştərilərlə ünsiyyət qurur və hətta tibbi məlumatları təhlil edə bilir. Bu isə bir çox peşələrin gələcəyi ilə bağlı müzakirələri daha da gücləndirib.
Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, AI yaxın illərdə milyonlarla iş yerinin məzmununu dəyişdirəcək. Bəzi peşələr tamamilə yox olmasa da, onların yerinə yetirdiyi vəzifələrin əhəmiyyətli hissəsi avtomatlaşdırılacaq.
Müştəri xidmətləri
Ən sürətli dəyişikliklərdən biri çağrı mərkəzləri və müştəri xidmətləri sahəsində baş verir.
Süni intellekt əsaslı çatbotlar və səs köməkçiləri artıq banklarda, mobil operatorlarda, sığorta və e-ticarət şirkətlərində müştərilərin böyük hissəsinin suallarını insan operator olmadan cavablandırır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, gələcəkdə operatorların sayı azalacaq, onların işi isə daha mürəkkəb problemlərin həllinə yönələcək.
Tərcüməçilər
Maşın tərcüməsi son illərdə ciddi inkişaf edib. AI sistemləri onlarla dili yüksək dəqiqliklə tərcümə edə bilir.
Sadə sənədlər, elektron məktublar və gündəlik yazışmaların böyük hissəsi artıq avtomatik çevrilir.
Bununla belə, hüquqi sənədlər, ədəbi əsərlər və diplomatik mətnlər kimi yüksək dəqiqlik tələb edən sahələrdə peşəkar tərcüməçilərə ehtiyac qalır.
Məzmun müəllifləri
Süni intellekt artıq xəbər, məhsul təsviri, reklam mətni, sosial media paylaşımı və hesabat hazırlaya bilir.
Bir çox media və marketinq şirkətləri ilkin layihələri AI vasitəsilə hazırlayır, redaktorlar isə onları yoxlayaraq tamamlayırlar.
Bu səbəbdən gələcəkdə yazıçıların və redaktorların işi tam yox olmayacaq, lakin onların rolu daha çox fakt yoxlaması, analitika və yaradıcı yanaşmaya yönələcək.
Qrafik dizaynerlər
Şəkil yaradan AI sistemləri bir neçə saniyə ərzində loqo, poster, reklam banneri və illüstrasiya hazırlaya bilir.
Bu, sadə dizayn sifarişlərinə olan tələbatı azalda bilər.
Lakin brend strategiyası, kompleks vizual konsepsiyalar və yaradıcı layihələrdə insan dizaynerlərin üstünlüyü hələ də qorunur.
Proqramçılar
AI artıq proqram kodu yazır, səhvləri aşkar edir və texniki sənədlər hazırlayır.
Bunun nəticəsində proqramçıların məhsuldarlığı artır.
Ekspertlər bildirirlər ki, süni intellekt proqramçıları əvəz etməkdən daha çox onların işini sürətləndirəcək. Ən böyük risk isə yalnız sadə və təkrarlanan kod yazan mütəxəssislər üçün yaranır.
Mühasiblər
Mühasibat proqramları artıq AI imkanları ilə hesab-fakturaları tanıyır, maliyyə sənədlərini emal edir və hesabatlar hazırlayır.
Sadə əməliyyatların avtomatlaşdırılması mühasiblərin rutin iş yükünü azaldır.
Lakin vergi planlaşdırılması, audit və maliyyə strategiyası kimi sahələrdə insan faktoru hələ də vacibdir.
Hüquq köməkçiləri
AI minlərlə hüquqi sənədi qısa müddətdə analiz edə, müqavilələri müqayisə edə və riskləri müəyyən edə bilir.
Bu səbəbdən hüquq firmalarında sənəd araşdırması ilə məşğul olan əməkdaşların işi dəyişməyə başlayıb.
Tibb sahəsi
Süni intellekt rentgen, MRT və kompüter tomoqrafiyası görüntülərini analiz etməkdə artıq yüksək nəticələr göstərir.
AI həkimlərin diaqnoz qoymasına kömək edir, lakin son qərarı yenə də həkim verir.
Hansı peşələr daha təhlükəsizdir?
Mütəxəssislərin fikrincə, aşağıdakı sahələrdə AI yaxın illərdə insanı tam əvəz edə bilməyəcək:
Həkimlər;
Müəllimlər;
Psixoloqlar;
Sosial işçilər;
Elektrik və mexanik ustaları;
Tikinti mütəxəssisləri;
Yaradıcılıq tələb edən sənət sahələri;
İdarəetmə və strateji qərarvermə peşələri.
Bu peşələrdə insan ünsiyyəti, empatiya, fiziki bacarıq və mürəkkəb qərarvermə mühüm rol oynayır.
Gələcəyin əsas bacarığı
Əmək bazarı üzrə ekspertlər hesab edirlər ki, gələcəkdə ən böyük üstünlüyə AI-dən istifadə etməyi bacaran mütəxəssislər sahib olacaqlar. Artıq bir çox şirkət işçilərdən yalnız peşə bilikləri deyil, həm də süni intellekt alətləri ilə işləmək bacarığı tələb edir.
Başqa sözlə, süni intellekt bütün peşələri yox etmir. O, işlərin icra üsulunu dəyişdirir və yeni bacarıqlara ehtiyacı artırır. AI-dən səmərəli istifadə edən mütəxəssislərin əmək bazarında daha rəqabətli olacağı gözlənilir.
