Azərbaycanda media və yayım sahəsində yeni institusional model formalaşdırılır. Medianın İnkişafı Agentliyi və Audiovizual Şuranın əsasında yaradılan Media və Yayım Şurası ölkədə media və yayım sahəsində səlahiyyətli dövlət orqanı olacaq.
Bu, Prezident İlham Əliyevin “Media haqqında” qanuna dəyişikliklərin tətbiqi ilə bağlı imzaladığı Fərmanda əksini tapıb.
Yeni quruma media sahəsində yalnız tənzimləyici deyil, həm də inkişaf, araşdırma, təlim, dövlət sifarişləri və rəqəmsal informasiya mühitinin təhlili ilə bağlı geniş səlahiyyətlər verilir.
Media subyektlərinin iqtisadi müstəqilliyi gücləndiriləcək
Media və Yayım Şurasının əsas yeni istiqamətlərindən biri media subyektlərinin iqtisadi imkanlarının gücləndirilməsi olacaq.
Şura media qurumlarının inkişafına və iqtisadi müstəqilliyinin artırılmasına yönəlmiş layihələrin həyata keçirilməsini təşkil edə, bu məqsədlə müsabiqələr keçirə biləcək.
Bu, xüsusilə reklam və digər kommersiya gəlirləri məhdud olan media subyektləri üçün əhəmiyyətli istiqamət hesab olunur.
Şura həmçinin dövlət və media arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, dövlət qurumlarının media ilə əlaqələrinin təkmilləşdirilməsi və qarşılıqlı etimadın artırılması üçün tədbirlər həyata keçirəcək.
Jurnalistlər üçün təlim və müsabiqələr keçiriləcək
Yeni qurum jurnalistlərin peşəkarlığının və məsuliyyətinin artırılması məqsədilə təlimlər, seminarlar və digər tədbirlər təşkil edə biləcək.
Bundan başqa, media sahəsində mütəxəssislərin hazırlanması və əlavə təhsilinin təşkili, media nümayəndələri arasında müsabiqələrin keçirilməsi də Şuranın səlahiyyətlərinə daxil ediləcək.
Bu istiqamət media sektorunda peşəkar kadrların hazırlanması baxımından ayrıca əhəmiyyət daşıyır.
Dövlət sifarişi ilə audiovizual məhsullar hazırlanacaq
Media və Yayım Şurasına audiovizual məhsulların istehsalı və yayımı üzrə dövlət sifarişçisi kimi çıxış etmək hüququ da verilir.
Şura bu məqsədlə müsabiqələr keçirə biləcək.
Eyni zamanda əhalinin maarifləndirilməsinə, ictimai normalara uyğun davranış qaydalarının formalaşdırılmasına və cəmiyyətdə aktual məsələlərə diqqətin artırılmasına yönələn proqram və materialların hazırlanmasını sifariş edə və onların mediada yayımlanmasını təmin edə biləcək.
Dezinformasiya ilə mübarizə yeni qurumun əsas istiqamətlərindən olacaq
Dəyişikliklərin diqqət çəkən məqamlarından biri də dezinformasiya ilə bağlı səlahiyyətlərdir.
Media və Yayım Şurası dezinformasiyanın yayılmasının qarşısının alınması, onun aşkarlanması, qiymətləndirilməsi və aradan qaldırılması istiqamətində tədbirlər görə biləcək.
Bundan əlavə, dezinformasiyanın yayılması risklərinin azaldılması və mümkün nəticələrin minimuma endirilməsi üçün aidiyyəti dövlət qurumları ilə operativ əlaqələndirmə mexanizmlərinin qurulması və fəaliyyəti təmin ediləcək.
Bu, yeni qurumun fəaliyyətinin yalnız ənənəvi media ilə məhdudlaşmayacağını göstərir.
Sosial şəbəkələr də diqqət mərkəzində olacaq
Media və Yayım Şurasına mediada, o cümlədən sosial şəbəkə platformalarında yayılan rəqəmsal məzmunu təhlil etmək və nəticələrə uyğun tədbirlər görmək səlahiyyəti verilir.
Şura həmçinin informasiya mühitini təhlil edə, ictimai rəyi öyrənə və cəmiyyətdə əhəmiyyət kəsb edən məsələləri müəyyənləşdirə biləcək.
Dövlət və cəmiyyət arasındakı münasibətlərin inkişaf dinamikası, dövlət qurumlarının fəaliyyəti ilə bağlı ictimai fikir və digər tendensiyalar da araşdırma predmetinə çevriləcək.
Bunun üçün sosioloji sorğuların keçirilməsi və müxtəlif təhlillərin aparılması nəzərdə tutulur.
Media Reyestri də Şuranın səlahiyyətində olacaq
Yeni qurum Media Reyestrini formalaşdıracaq və aparacaq.
Eyni zamanda Reyestrdən istifadə edilməsinə və oradakı məlumatların mühafizəsinə nəzarət də Şuraya həvalə edilir.
Media Reyestrinə daxil edilmiş media subyektlərinə Media Reyestri şəhadətnaməsi, jurnalistlərə isə jurnalist vəsiqəsi veriləcək.
Bu baxımdan yeni qurum media subyektlərinin hüquqi və institusional statusunun müəyyənləşdirilməsində də mühüm rol oynayacaq.
Etik davranış və media fəaliyyəti araşdırılacaq
Şura media sahəsində peşə və etik davranış qaydalarına riayət olunması ilə bağlı araşdırmalar apara və bu istiqamətdə tövsiyələr hazırlaya biləcək.
Media subyektlərinin fəaliyyətinin qanunvericilikdə nəzərdə tutulan tələblərə cavab vermədiyi müəyyənləşdikdə isə bununla bağlı tədbir görülməsi üçün aidiyyəti qurumlara müraciət etmək hüququ olacaq.
Bundan başqa, Şura media subyektlərinin fəaliyyəti ilə bağlı təhlillər apara və ictimai rəyin öyrənilməsini təşkil edə biləcək.
Sosial reklam və beynəlxalq əməkdaşlıq
Yeni qurum “Reklam haqqında” qanuna uyğun olaraq sosial reklamlar sifariş edə biləcək.
Şura, həmçinin media sahəsi ilə bağlı beynəlxalq forum, konfrans, sərgi və digər tədbirlərdə iştirak edə, belə tədbirlərin Azərbaycanda təşkilinə təşəbbüs göstərə biləcək.
Təhlillərin, sorğuların, hesabatların, rəy və təkliflərin hazırlanması üçün fiziki və hüquqi şəxslərə sifarişlərin verilməsi də Şuranın səlahiyyətləri sırasındadır.
Şuranın rəhbərliyi necə formalaşacaq?
Media və Yayım Şurasının sədri və üzvləri müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qurum tərəfindən vəzifəyə təyin və vəzifədən azad ediləcəklər.
Şura üzvləri öz aralarından sadə səs çoxluğu ilə iki sədr müavini seçəcəklər.
Yeni model medianı necə dəyişə bilər?
Yeni səlahiyyətlərin məzmunundan görünür ki, Media və Yayım Şurasının fəaliyyət dairəsi yalnız media fəaliyyətinə nəzarətlə məhdudlaşmayacaq.
Qurumun qarşısında eyni vaxtda bir neçə əsas istiqamət dayanacaq: medianın iqtisadi inkişafı, jurnalistlərin peşəkarlığının artırılması, dövlət sifarişli media məhsullarının hazırlanması, dezinformasiyaya qarşı mübarizə, sosial şəbəkələrdə rəqəmsal məzmunun təhlili, ictimai rəyin öyrənilməsi və Media Reyestrinin aparılması.
Bu isə Azərbaycan media sektorunda dövlətin media siyasətinin həyata keçirilməsi və informasiya mühitinin idarə olunması baxımından yeni mərhələnin formalaşdığını göstərir.
Xüsusilə media subyektlərinin iqtisadi müstəqilliyinin gücləndirilməsi və innovasiyaların tətbiqinin stimullaşdırılması ilə bağlı səlahiyyətlərin necə reallaşdırılacağı media bazarı üçün mühüm əhəmiyyət daşıyacaq.
