Kart
Maaş və digər gəlirlərini bank kartında saxlamaq, yoxsa müəyyən məbləği nağdlaşdırmaq məsələsi gündəlik maliyyə qərarlarından birinə çevrilib.
Kart ödənişləri keşbek və digər üstünlüklər versə də, nağd pul bəzi hallarda daha rahat və əlçatan ola bilər. Azərbaycan reallığında isə ən düzgün seçim bütün vəsaiti yalnız bir formada saxlamaq deyil, kart və nağd arasında düzgün balans yaratmaqdır.
Kartda pul saxlamağın üstünlükləri
Bank kartında pul saxlamağın əsas üstünlüklərindən biri vəsaitdən gündəlik istifadə imkanının geniş olmasıdır. Azərbaycanda bir çox mağaza, restoran, yanacaqdoldurma məntəqəsi və xidmət obyektində POS-terminal vasitəsilə ödəniş etmək mümkündür.
Bundan əlavə, bəzi bankların kart məhsullarında hesab qalığına faiz hesablanması və müxtəlif əməliyyatlar üzrə keşbek imkanları mövcuddur. Bu halda kartda saxlanılan və gündəlik istifadə olunan pul müəyyən əlavə gəlir və ya geri ödəniş imkanı yarada bilər.
Nağd pul isə evdə və ya cibdə saxlanıldığı müddətdə gəlir gətirmir.
“ƏDV geri al” da fərq yaradır
Nağdsız ödənişlərin digər üstünlüklərindən biri “ƏDV geri al” mexanizmidir. Müəyyən alış-verişlər zamanı ödənişin kartla aparılması ƏDV-nin geri qaytarılması baxımından nağd ödənişlə müqayisədə daha əlverişli ola bilər.
Bu səbəbdən gündəlik alış-verişlərin mümkün qədər nağdsız aparılması ailə büdcəsinə kiçik də olsa əlavə üstünlük qazandıra bilər.
Bəs nağd pulun üstünlüyü nədir?
Kart ödənişlərinin geniş yayılmasına baxmayaraq, nağd pula ehtiyac tam aradan qalxmayıb.
Xüsusilə rayonlarda, kəndlərdə, bazarlarda, kiçik mağazalarda və bəzi xidmət sahələrində POS-terminal olmaya bilər. Belə vəziyyətlərdə cibdə müəyyən miqdarda nağd pulun olması işi asanlaşdırır.
Digər tərəfdən, texniki problem, internet və ya bank sistemində yaranan müvəqqəti nasazlıq zamanı yalnız karta güvənmək də narahatlıq yarada bilər.
Təhlükəsizlik baxımından hansı daha yaxşıdır?
Bu məsələdə üstünlük əsasən karta verilir.
Kart itirildikdə onu bank tətbiqindən bloklamaq mümkündür. Hesabdakı pul isə kartın fiziki olaraq itirilməsindən sonra da hesabda qalır. Nağd pul itirildikdə və ya oğurlandıqda isə onu geri qaytarmaq, demək olar ki, mümkün deyil.
Lakin kartdan istifadə zamanı da təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək vacibdir: PIN-kodu paylaşmamaq, şübhəli keçidlərə daxil olmamaq və bank tətbiqində bildirişləri aktiv saxlamaq tövsiyə olunur.
Nağd pul xərclərə nəzarət etməyə kömək edə bilər
Məsələnin bir də psixoloji tərəfi var.
Kartla ödəniş zamanı pulun fiziki olaraq əldən çıxması hiss olunmur. Bu isə bəzi insanlarda daha çox xərcləməyə səbəb ola bilər. Nağd pulda isə vəziyyət fərqlidir: pul fiziki şəkildə azaldığından insan xərclədiyi məbləği daha aydın hiss edir.
Bu səbəbdən qənaət etməkdə çətinlik çəkən insanlar üçün gündəlik xərclərin müəyyən hissəsini nağd şəkildə limitləşdirmək faydalı ola bilər.
Bütün pulu kartda saxlamaq düzgündürmü?
Əslində, universal qayda yoxdur. İnsanın gəliri, xərcləri və yaşadığı ərazi seçimə təsir edir.
Praktik yanaşma belə ola bilər:
əsas vəsaiti bank hesabında və ya kartda saxlamaq;
gündəlik ödənişlərdə mümkün qədər kartdan istifadə etmək;
terminal olmayan yerlər üçün müəyyən miqdarda nağd pul saxlamaq;
böyük məbləği evdə nağd şəkildə saxlamamaq;
qənaət üçün nəzərdə tutulan vəsaiti gündəlik xərclənən kartdan ayrı saxlamaq.
Nəticə olaraq, Azərbaycan şəraitində “ya kart, ya da nağd” yanaşmasındansa, hər iki üsuldan məqsədinə uyğun istifadə etmək daha məntiqlidir. Kart təhlükəsizlik, rahatlıq, keşbek və nağdsız ödəniş üstünlükləri, nağd pul isə əlçatanlıq və xərclərə psixoloji nəzarət baxımından önə çıxır.
Samir Abdulla
